<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:itunes="http://www.itunes.com/dtds/podcast-1.0.dtd" xmlns:googleplay="http://www.google.com/schemas/play-podcasts/1.0"><channel><title><![CDATA[zapisane w ciele]]></title><description><![CDATA[mam na imię Paulina – uczę, jak czytać sygnały zapisane w ciele. Łączę anatomię z fizjologią, by tłumaczyć przyczyny bólu i braku efektów w zdrowiu. Piszę dla szukających odpowiedzi i dla profesjonalistów. Edukacja, która jest formą terapii.]]></description><link>https://zapisanewciele.substack.com</link><image><url>https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!kcfC!,w_256,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fzapisanewciele.substack.com%2Fimg%2Fsubstack.png</url><title>zapisane w ciele</title><link>https://zapisanewciele.substack.com</link></image><generator>Substack</generator><lastBuildDate>Thu, 09 Jul 2026 18:52:37 GMT</lastBuildDate><atom:link href="https://zapisanewciele.substack.com/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/><copyright><![CDATA[Paulina]]></copyright><language><![CDATA[pl]]></language><webMaster><![CDATA[zapisanewciele@substack.com]]></webMaster><itunes:owner><itunes:email><![CDATA[zapisanewciele@substack.com]]></itunes:email><itunes:name><![CDATA[Paulina]]></itunes:name></itunes:owner><itunes:author><![CDATA[Paulina]]></itunes:author><googleplay:owner><![CDATA[zapisanewciele@substack.com]]></googleplay:owner><googleplay:email><![CDATA[zapisanewciele@substack.com]]></googleplay:email><googleplay:author><![CDATA[Paulina]]></googleplay:author><itunes:block><![CDATA[Yes]]></itunes:block><item><title><![CDATA[Daj sobie w prezencie zdrowie]]></title><description><![CDATA[Jak bycie na szczycie swoich &#380;yciowych mo&#380;liwo&#347;ci kalibruje osobist&#261; skal&#281; dobrostanu]]></description><link>https://zapisanewciele.substack.com/p/daj-sobie-w-prezencie-zdrowie</link><guid isPermaLink="false">https://zapisanewciele.substack.com/p/daj-sobie-w-prezencie-zdrowie</guid><dc:creator><![CDATA[Paulina]]></dc:creator><pubDate>Sun, 05 Jul 2026 09:51:46 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KIcp!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F12a11885-3d07-4444-b44c-069f6575080d_2268x4032.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>W mojej pracy stykam si&#281; z lud&#378;mi, kt&#243;rym codzienno&#347;&#263; mniej lub bardziej nagle sta&#322;a si&#281; mniej zno&#347;na. Wypadek, kontuzja, uraz czy najmniej spodziewany &#8222;postrza&#322;&#8221;.</p><p>Jest to sytuacja zero-jedynkowa, kt&#243;ra jednoznacznie wskazuje, &#380;e kiedy&#347; to by&#322;o a teraz to nie ma.</p><p></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?utm_source=email&r=&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?utm_source=email&r="><span>Subscribe</span></a></p><p></p><p>Kiedy&#347; by&#322;o du&#380;o stresu, du&#380;o kiepskiego jedzenia i sen nienajlepszy, bo netflix si&#281; sam nie obejrzy, ale w por&#243;wnaniu do aktualnego do&#322;ka, to wtedy by&#322;o super i zn&#243;w tam chc&#281; by&#263;.</p><p>Te&#380; mia&#322;am kontuzj&#281;, te&#380; jad&#322;am nie najlepiej, te&#380; mi si&#281; wydawa&#322;o, &#380;e jestem maszyn&#261; nie do zdarcia.</p><p>A&#380; postanowi&#322;am o siebie zadba&#263;, bo permanentnie podbity uk&#322;ad nerwowy i rosn&#261;ca masa z roku na rok, maskowana sportem (tyle wa&#380;ysz!? Ale to na pewno mi&#281;&#347;nie!) zacz&#281;&#322;y mnie uwiera&#263; w moje codzienno&#347;ci.</p><p>Moda na mierzenie wszystkiego, longevity i bycie fit do ko&#324;ca &#380;ycia zbiera swoje &#380;niwa ale i oklaski.</p><p>Osobi&#347;cie staram si&#281; patrze&#263; na blaski tych m&#243;d i bra&#263; co najlepsze dla siebie i tam kierowa&#263; uwag&#281; moich pacjent&#243;w.</p><p>Dopiero, gdy znalaz&#322;am si&#281; na szczycie moich mo&#380;liwo&#347;ci i na chwil&#281; zesz&#322;am z grani, zobaczy&#322;am, &#380;e &#243;w dobrostan, kt&#243;rym mianowa&#322;am przez lata stan przed osi&#261;gni&#281;ciem szczytu wcale nim nie by&#322;. By&#322; kalk&#261; &#380;ycia osoby, kt&#243;ra funkcjonuje w moim spo&#322;ecze&#324;stwie. &#379;ycie z dnia na dzie&#324;, ze szczypt&#261; hobby (wprawdzie nie ogl&#261;da&#322;am netflixa i ju&#380; a&#380; tak fatalnie si&#281; nie od&#380;ywia&#322;am) i ogromem czasu sp&#281;dzanego w pracy, a w domu, w ciszy na tak zwanym &#8222;rozwoju osobistym&#8221;. Zobaczy&#322;am, &#380;e wcze&#347;niej wk&#322;ada&#322;am minimalny wysi&#322;ek w utrzymanie formy i takie te&#380; mia&#322;am efekty.</p><p>Przyt&#322;acza&#322;a mnie rzeczywisto&#347;&#263;, w kt&#243;rej znajdywali si&#281; moi pacjenci i desperacko wewn&#281;trznie nie mia&#322;am na ni&#261; zgody.</p><p></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KIcp!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F12a11885-3d07-4444-b44c-069f6575080d_2268x4032.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KIcp!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F12a11885-3d07-4444-b44c-069f6575080d_2268x4032.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KIcp!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F12a11885-3d07-4444-b44c-069f6575080d_2268x4032.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KIcp!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F12a11885-3d07-4444-b44c-069f6575080d_2268x4032.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KIcp!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F12a11885-3d07-4444-b44c-069f6575080d_2268x4032.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KIcp!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F12a11885-3d07-4444-b44c-069f6575080d_2268x4032.jpeg" width="2268" height="4032" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/12a11885-3d07-4444-b44c-069f6575080d_2268x4032.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:&quot;normal&quot;,&quot;height&quot;:4032,&quot;width&quot;:2268,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:0,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KIcp!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F12a11885-3d07-4444-b44c-069f6575080d_2268x4032.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KIcp!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F12a11885-3d07-4444-b44c-069f6575080d_2268x4032.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KIcp!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F12a11885-3d07-4444-b44c-069f6575080d_2268x4032.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!KIcp!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F12a11885-3d07-4444-b44c-069f6575080d_2268x4032.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Podarowa&#322;am sobie trening, kt&#243;ry rozwija&#322; moje cia&#322;o, podarowa&#322;am sobie zbilansowane jedzenie i ucz&#281; si&#281; wci&#261;&#380;, jak odpuszcza&#263;, gdy cia&#322;o m&#243;wi &#8222;a mo&#380;e dzisiaj pla&#380;a?&#8221; a g&#322;owa &#8222;nie no, musisz zrobi&#263; 3 h roweru, ugotowa&#263; na najbli&#380;sze dwa dni i najlepiej to jeszcze posprz&#261;ta&#263; i co&#347; si&#281; pouczy&#263;&#8221;.</p><p></p><p>Trudno mi w to wci&#261;&#380; uwierzy&#263;, cho&#263; fizjologia zdaje si&#281; nie k&#322;ama&#263; - &#380;e progres ma miejsce, gdy po wysi&#322;ku nast&#281;puje solidny odpoczynek.&nbsp; Ego to najwi&#281;kszy przeciwnik - ale i motywator: do zaci&#347;ni&#281;cia z&#281;b&#243;w, gdy trzeba i do trenowania mi&#281;&#347;nia odpoczynku, gdy trzeba.</p><p></p><p>Tak, doba nie jest z gumy, ale i &#380;ycie nie jest. Bodaj&#380;e Japo&#324;czycy zwykli mawia&#263;, &#380;e jak kto&#347; nie ma czasu, to znaczy &#380;e ma zbyt ma&#322;o zaj&#281;&#263;.</p><p>Uwa&#380;am, &#380;e wszystko jest kwesti&#261; priorytet&#243;w i ch&#281;ci. Szukania mo&#380;liwo&#347;ci a nie wym&#243;wek. Wiem, bo zawsze szukam wym&#243;wek i szukaj&#261; je r&#243;wnie&#380; moi pacjenci, rodzina i przyjaciele.</p><blockquote><p>&#379;ycie, to nie ci&#261;g&#322;a, nieprzerywana linia. &#380;ycie jest jak ch&#243;d - naprzemienne &#322;apanie i tracenie r&#243;wnowagi. Raz wi&#281;cej pracy a drugim razem wi&#281;cej ruchu. Raz wi&#281;cej obowiazku a raz przyjemno&#347;ci. &#346;wiat jest czarno-bia&#322;y. Ale nie jedna po&#322;owa czarna a druga bia&#322;a. A raczej ogrom czarno- bia&#322;ych kulek, plamek, kt&#243;re w r&#243;&#380;nej proporcji mieszaj&#261; si&#281; ze sob&#261;.</p></blockquote><p></p><p>Podaruj sobie szczyt swoich mo&#380;liwo&#347;ci, &#380;eby&#347; zobaczy&#322;*, jak to jest lepiej, bo wcze&#347;niej by&#322;o  zdecydowanie gorzej.</p><p>My&#347;l&#281;, &#380;e jak to zrobisz, to nie po&#380;a&#322;ujesz ani jednej kropli potu, kt&#243;re przelejesz dla siebie.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/p/daj-sobie-w-prezencie-zdrowie?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/p/daj-sobie-w-prezencie-zdrowie?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Share</span></a></p><p>Dzi&#281;kuj&#281;, &#380;e jeste&#347; i czytasz  Wierz&#281;, &#380;e robisz to dla siebie i &#380;e mo&#380;esz co&#347; z tego dla siebie wzi&#261;&#263;. Wybieraj najlepsze k&#261;ski :)</p><p>Do zobaczenia w nast&#281;pnym po&#347;cie.</p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Mamy więcej danych o zdrowiu niż kiedykolwiek. Dlaczego tak trudno wyciągać z nich wnioski?]]></title><description><![CDATA[By&#263; mo&#380;e problemem coraz rzadziej jest brak informacji. Coraz cz&#281;&#347;ciej problemem staje si&#281; ich interpretacja.]]></description><link>https://zapisanewciele.substack.com/p/mamy-wiecej-danych-o-zdrowiu-niz</link><guid isPermaLink="false">https://zapisanewciele.substack.com/p/mamy-wiecej-danych-o-zdrowiu-niz</guid><dc:creator><![CDATA[Paulina]]></dc:creator><pubDate>Fri, 19 Jun 2026 16:18:27 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Nb3e!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffeedfe15-2bb2-42be-b438-94d457ea0bcb_3213x5712.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p><span>Nigdy wcze&#347;niej nie mieli&#347;my tak du&#380;ego dost&#281;pu do informacji o zdrowiu. Mo&#380;emy monitorowa&#263; sen, t&#281;tno, aktywno&#347;&#263; fizyczn&#261;, poziom stresu i dziesi&#261;tki innych parametr&#243;w. Mamy podcasty, newslettery, aplikacje i tysi&#261;ce godzin materia&#322;&#243;w edukacyjnych.</span></p><p><span>A mimo to wielu z nas ma problem z odpowiedzi&#261; na pozornie proste pytania: czy jestem zm&#281;czony, czy znudzony? Czy potrzebuj&#281; odpoczynku, czy ruchu? Czy ten b&#243;l jest ostrze&#380;eniem, czy tylko szumem?</span></p><p><span>By&#263; mo&#380;e problemem coraz rzadziej jest brak informacji. Coraz cz&#281;&#347;ciej problemem staje si&#281; ich interpretacja.</span></p><p></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Zasubskrybuj teraz&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?"><span>Zasubskrybuj teraz</span></a></p><p><span><br></span><em><span>szum informacyjny</span></em></p><p><em><span>przebod&#378;cowanie</span></em></p><p><span>Je&#347;li interesujesz si&#281; naukami oko&#322;o zdrowotnymi, istnieje du&#380;a szansa, &#380;e te s&#322;owa powy&#380;ej obi&#322;y Ci si&#281; o uszy wielokrotnie. Najpewniej w kontek&#347;cie medi&#243;w spo&#322;eczno&#347;ciowych albo bycia ci&#261;gle online.</span></p><p><span>Dzisiaj chcia&#322;abym si&#281; skupi&#263; na tym, jakie ma znaczenie szum informacyjny i przebod&#378;cowanie w naszej relacji z cia&#322;em, a konkretnie b&#243;lem i odbieraniem informacji.</span></p><p><span>Znowu, to jest genialne rozwi&#261;zanie, jakie wykszta&#322;ci&#322;a biologia, aby dok&#322;adnie wyselekcjonowa&#263; informacje, kt&#243;re maj&#261; dla nas znaczenie od tych, kt&#243;re mo&#380;emy nazwa&#263; szumem informacyjnym.</span></p><p><span>&#379;yjemy szybko, intensywnie. Nawet je&#347;li nie jeste&#347;my dyrektorami wielkich korporacji i nie odpisujemy na maile w &#347;rodku nocy.<br>Nie potrzebujemy ju&#380; ciszy. W tle gra muzyka, podcast albo serial. Zegarki licz&#261; kroki, aplikacje monitoruj&#261; sen, a woln&#261; chwil&#281; natychmiast wype&#322;niamy kolejnym zadaniem. Problem polega na tym, &#380;e coraz rzadziej zostawiamy przestrze&#324; na sygna&#322;y p&#322;yn&#261;ce z w&#322;asnego organizmu, bo mamy za du&#380;o informacji, z kt&#243;rymi nie wiemy, co zrobi&#263;.</span></p><p><span>S&#322;owa &#8222;</span><strong><span>im wi&#281;cej ciebie tym mniej</span></strong><span>&#8221; nabra&#322;y dla mnie w tym momencie nowego znaczenia.</span></p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Nb3e!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffeedfe15-2bb2-42be-b438-94d457ea0bcb_3213x5712.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Nb3e!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffeedfe15-2bb2-42be-b438-94d457ea0bcb_3213x5712.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Nb3e!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffeedfe15-2bb2-42be-b438-94d457ea0bcb_3213x5712.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Nb3e!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffeedfe15-2bb2-42be-b438-94d457ea0bcb_3213x5712.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Nb3e!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffeedfe15-2bb2-42be-b438-94d457ea0bcb_3213x5712.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Nb3e!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffeedfe15-2bb2-42be-b438-94d457ea0bcb_3213x5712.jpeg" width="1456" height="2588" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/feedfe15-2bb2-42be-b438-94d457ea0bcb_3213x5712.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:2588,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:2110086,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/i/202732698?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffeedfe15-2bb2-42be-b438-94d457ea0bcb_3213x5712.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Nb3e!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffeedfe15-2bb2-42be-b438-94d457ea0bcb_3213x5712.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Nb3e!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffeedfe15-2bb2-42be-b438-94d457ea0bcb_3213x5712.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Nb3e!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffeedfe15-2bb2-42be-b438-94d457ea0bcb_3213x5712.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!Nb3e!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Ffeedfe15-2bb2-42be-b438-94d457ea0bcb_3213x5712.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p><span>Nie wiem, czy tak jest w ka&#380;dym ludzkim istnieniu, &#380;e kryzys i cisza oraz potrzeba zaopiekowania si&#281; sob&#261; przychodzi gwa&#322;tem, w postaci za&#322;amania dotychczasowej wznosz&#261;cej si&#281;, kt&#243;ra tak naprawd&#281; od jakiego&#347; czasu by&#322;a raczej plateau.</span></p><p><span>Nagle zaczynamy by&#263; niesamowicie zm&#281;czeni, p&#243;j&#347;cie do pracy &#322;atwo nam sobie zracjonalizowa&#263;, bo przecie&#380; za co&#347; musimy &#380;y&#263;, ale praca w ogr&#243;dku albo ogarni&#281;cie stosu prania urasta rang&#261; do specjalnej misji wojskowej. Niewidzialna si&#322;a wpycha nam pilot do r&#281;ki i w ot&#281;pieniu siedzisz na kanapie, nie do ko&#324;ca ogarniaj&#261;c co si&#281; dzieje w fabule. Mimo ogromnego ci&#281;&#380;aru i niech&#281;ci i poczucia bycia pustym, si&#322;&#281; do ci&#261;gni&#281;cia tego w&#243;zka daj&#261; nam tylko dzieci albo&#8230; przyzwolenie sobie na pobycie ze sob&#261;, w absolutnej ciszy, zobaczenie ka&#380;dego b&#243;lu, ka&#380;dej niedomogi, ka&#380;dego cudzego oczekiwania, ka&#380;dego kamienia, kt&#243;ry nas zupe&#322;nie bez emocji przygniata do pod&#322;o&#380;a. Brzmi znajomo? W&#322;a&#347;nie po raz pierwszy, zupe&#322;nie bez filtr&#243;w us&#322;ysza&#322;*&#347;, &#380;e cia&#322;o jest wyczerpane i &#380;&#261;da od Ciebie natychmiastowego zaj&#281;cia si&#281; nim.</span></p><p><span>I gdzie w tym wszystkim przebod&#378;cowanie? A szum informacyjny?</span></p><p><span>Ot&#243;&#380;.</span></p><p><span>Bez odci&#281;cia si&#281; od nawykowego zag&#322;uszania m&#243;zgu, okazuje si&#281;, &#380;e mamy miliardy my&#347;li na sekund&#281;, z kt&#243;rymi zupe&#322;nie nie wiemy, co mamy zrobi&#263;. Wi&#281;c&#8230; zabieramy si&#281; za kolejn&#261; rzecz, &#8222;kt&#243;r&#261; trzeba zrobi&#263;&#8221; - byleby tylko nie s&#322;ysze&#263; tego kot&#322;a.</span></p><p><span>Robi&#261;c wszystko, tylko nie zajmuj&#261;c si&#281; sob&#261;, tracisz mo&#380;liwo&#347;&#263; poczucia, sk&#261;d si&#281; bierze u Ciebie nerwowo&#347;&#263; (nawet je&#347;li to cykl, nie znaczy, &#380;e nie da si&#281; tego w jaki&#347; spos&#243;b za&#322;agodzi&#263;), sk&#261;d jest ten brak si&#322;, &#8222;przecie&#380; chodz&#281; na treningi&#8221;. S&#322;uchaj&#261;c ci&#261;gle czego&#347;, jeste&#347; w trybie tego wiecznego szumu. Szumu, kt&#243;ry zag&#322;usza sygna&#322;y, kt&#243;re cia&#322;o nam daje, nie jeste&#347;my w stanie zobaczy&#263;, &#380;e co&#347; przesta&#322;o nam s&#322;u&#380;y&#263; - np odrobina alkoholu wieczorem tak naprawd&#281; nie wp&#322;ywa pozytywnie na rozlu&#378;nienie (tu przydaje si&#281; m&#261;dry zegarek), &#380;e 16h siedzenia na dob&#281; tak naprawd&#281; wcale nie jest wygodne i zamiast wyrzuci&#263; z siebie nadmiar energii, zag&#322;uszamy go kolejn&#261; porcj&#261; jedzenia. Kolejnym bod&#378;cem (np. jedzenie emocjonalne) przykrywamy rosn&#261;c&#261; kupk&#281; problem&#243;w. S&#322;ysza&#322;*&#347; ju&#380; o myleniu przez m&#243;zg tak prostej rzeczy jak pragnienie z g&#322;odem? No w&#322;a&#347;nie, &#380;eby to skutecznie rozr&#243;&#380;ni&#263;, musisz poby&#263; w tym schemacie kilkana&#347;cie/kilkadziesi&#261;t razy, &#380;eby wiedzie&#263;, gdy nast&#281;pnym razem czuj&#261;c &#8222;ssanie&#8221; zamiast przek&#261;ski, we&#378;miesz do r&#281;ki szklank&#281; wody.</span></p><p><span>Cz&#281;sto m&#243;wi&#281; pacjentom, &#380;e trzeba s&#322;ucha&#263; siebie, cho&#263; tak naprawd&#281; i ja z tym mam problemy. Czasem te&#380; nie wiem, co znaczy s&#322;ucha&#263; siebie, i gdy przerabia&#322;am gigabajty informacji na temat przypuszczalnego powodu bezsenno&#347;ci (nie znalaz&#322;am przyczyny, po 3 miesi&#261;cach &#8222;samo&#8221; przesz&#322;o), stara&#322;am si&#281; zwraca&#263; uwag&#281; na ka&#380;de pierdni&#281;cie mojego uk&#322;adu nerwowego, ale synteza obserwacji niewiele wnosi&#322;a. Dobrze jest mie&#263; kogo&#347;, kto z pozycji obserwatora wychwyci pewne informacje, kt&#243;rych my sami nie jeste&#347;my w stanie zobaczy&#263; (dzi&#281;kuj&#281; Ci!). Kto mo&#380;e by&#263; tym towarzyszem? Mo&#380;e to by&#263; realna osoba, z otwartym umys&#322;em, mo&#380;esz to by&#263; Ty, s&#322;uchaj&#261;c* wielu m&#261;drych materia&#322;&#243;w i pr&#243;buj&#261;c* na sobie te wszystkie protoko&#322;y. Lekcje biologii i przyrody w szko&#322;ach nie by&#322;y tak przemy&#347;lane, &#380;eby&#347;my wyszli z nich m&#261;drzejsi, je&#347;li chodzi o wiedz&#281; o ludzkim ciele. Ale przecie&#380; nic nie stoi na przeszkodzie, &#380;eby si&#281; dowiadywa&#263;. Bo dowiadywanie si&#281;, to proces trwaj&#261;cy chyba ca&#322;e &#380;ycie. B&#281;dziemy dostawa&#263; coraz to nowsze wyniki bada&#324;, najwi&#281;cej dobrego przynosz&#261; aktualnie (2026) badania z zakresu d&#322;ugowieczno&#347;ci (longevity), moim zdaniem du&#380;o wi&#281;cej dobrego, ni&#380; hype na tzw. biohacking. Cho&#263; w wielu dziedzinach si&#281; wnioski zaz&#281;biaj&#261;.</span></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/p/mamy-wiecej-danych-o-zdrowiu-niz?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Udost&#281;pnij&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/p/mamy-wiecej-danych-o-zdrowiu-niz?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Udost&#281;pnij</span></a></p><p><span>Paradoksalnie, problemem coraz rzadziej jest dzi&#347; brak informacji. Znacznie cz&#281;&#347;ciej jest nim trudno&#347;&#263; w oddzieleniu sygna&#322;u od szumu i wyci&#261;gni&#281;ciu z tych informacji u&#380;ytecznych wniosk&#243;w.</span></p><p><span>Musimy stan&#261;&#263; w miejscu, w kt&#243;rym zapomnimy, wyma&#380;emy wr&#281;cz ordynarnie gumk&#261; w &#347;wiadomo&#347;ci taki wzorzec my&#347;lowy, w kt&#243;rym wierzymy, &#380;e istniej&#261; rozwi&#261;zania instant. Nie. </span><strong><span>Homeostaza, to proces, kt&#243;ry ci&#261;gle trwa.</span></strong></p><p><span>I pisz&#281; te s&#322;owa r&#243;wnie&#380; do siebie. Bo cho&#263; cz&#281;sto powtarzam pacjentom, &#380;e warto obserwowa&#263; reakcje w&#322;asnego organizmu, sama nie zawsze robi&#281; to dobrze. Czasem r&#243;wnie&#380; gubi&#281; si&#281; w nadmiarze informacji i pr&#243;buj&#281; znale&#378;&#263; odpowied&#378; w kolejnych artyku&#322;ach, badaniach czy protoko&#322;ach.</span></p><p><span>By&#263; mo&#380;e w&#322;a&#347;nie dlatego problemem wsp&#243;&#322;czesnego cz&#322;owieka coraz rzadziej jest brak informacji, a coraz cz&#281;&#347;ciej trudno&#347;&#263; w oddzieleniu sygna&#322;u od szumu i wyci&#261;gni&#281;ciu z niego u&#380;ytecznych wniosk&#243;w.</span></p><p><span>A Ty, jakie wyci&#261;gn*&#322;*&#347; wnioski z tego artyku&#322;u? Zach&#281;cam do komentarzy, z tego mo&#380;e rozwin&#261;&#263; si&#281; ciekawa dyskusja.</span></p><p><span>Dzi&#281;kuj&#281;, &#380;e czytasz, &#380;e dzielisz si&#281; tym artyku&#322;em, bo ufam, &#380;e niesie on dla Ciebie du&#380;&#261; warto&#347;&#263; i przybli&#380;a Ci&#281; do poznania siebie.</span></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Ciało zawsze wystawi rachunek]]></title><description><![CDATA[&#379;yjemy tak, jakby organizm mia&#322; niesko&#324;czony limit debetu]]></description><link>https://zapisanewciele.substack.com/p/ciao-zawsze-wystawi-rachunek</link><guid isPermaLink="false">https://zapisanewciele.substack.com/p/ciao-zawsze-wystawi-rachunek</guid><dc:creator><![CDATA[Paulina]]></dc:creator><pubDate>Fri, 15 May 2026 13:15:22 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5iQp!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6ed48784-4e6d-48d8-9914-da95875f8a83_2268x4032.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>&#379;yjemy w czasach, w kt&#243;rych rozw&#243;j sta&#322; si&#281; kolejn&#261; form&#261; presji. Uwierzyli&#347;my, &#380;e podobne czy&#347;ci si&#281; podobnym. Przykrywamy przewlek&#322;e zm&#281;czenie pi&#261;t&#261; kaw&#261; i zdrowo wygl&#261;daj&#261;cym talerzem, zm&#281;czone cia&#322;o pudrujemy treningiem ponad nasze si&#322;y. Przebod&#378;cowanie informacjami okrywamy ko&#322;derk&#261; scrollowania i lec&#261;cego w tle telewizora.</p><blockquote><p>&#8222;Wszystko jest trucizn&#261; i nic nie jest trucizn&#261;, bo tylko dawka czyni trucizn&#281;&#8221; (<em>sola dosis facit venenum</em>)</p><p><strong>Paracelsus</strong> (szwajcarski lekarz i alchemik z XVI wieku)</p></blockquote><p>Za&#322;o&#380;&#281; si&#281;, &#380;e s&#322;ysza&#322;*&#347; te s&#322;owa przynajmniej raz w &#380;yciu, a ka&#380;dy student medycznego kierunku nawet kilka razy. Podczas s&#322;uchania podcastu zrozumia&#322;am, &#380;e ten cytat dotyczy nie tylko trucizn, ale w&#322;a&#347;ciwie ca&#322;ego &#380;ycia.</p><p></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Zasubskrybuj teraz&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?"><span>Zasubskrybuj teraz</span></a></p><p>Jedzenie mo&#380;e by&#263; lekarstwem lub w czasach epidemii oty&#322;o&#347;ci - trucizn&#261;.</p><p>Sport mo&#380;e by&#263; lekarstwem lub w przypadku sportu wyczynowego - mo&#380;e rujnowa&#263; organizm.</p><p>Stres mo&#380;e mobilizowa&#263; ale jego nadmiar mo&#380;e doprowadzi&#263; do burnoutu lub przewlek&#322;ych chor&#243;b.</p><p>Zaczynasz widzie&#263; zale&#380;no&#347;&#263;?</p><p>Wszystko w nadmiarze przyjmuje chorobliw&#261; twarz, nawet mo&#380;e by&#263; niezdrowa dawka entuzjazmu!</p><p>Ca&#322;e ludzkie &#380;ycie, to nic innego, jak ci&#261;g&#322;e balansowanie naszych dw&#243;ch uk&#322;ad&#243;w autonomicznego uk&#322;adu nerwowego. Sympatyczny kontra parasympatyczny. Yin i Yang. Nie mo&#380;e by&#263; tylko bia&#322;e. Tym bardziej tylko czarne. To s&#261; dwa uk&#322;ady wzajemnie nap&#281;dzaj&#261;ce si&#281;. Przewaga jednego z nich zdeterminowana jest jednym czynnikiem, kt&#243;ry staje si&#281; trucizn&#261;, niezale&#380;nie po kt&#243;rej stronie barykady jest.</p><p>&#321;apiesz?</p><p>Je&#347;li pozwalasz si&#281; zalewa&#263; ogromnej dawce stresu w jednostce liczonej w latach, to nie dziw si&#281;, &#380;e nie czujesz si&#281; d&#322;u&#380;ej motywowan* a raczej przyt&#322;oczon*. Ka&#380;dy wi&#281;kszy i mniejszy wyb&#243;r wp&#322;ywa na to, co b&#281;dzie Twoim lekarstwem, lub zbyt ma&#322;&#261; jego dawk&#261;. Organizm potrzebuje tak samo stresu, jak i odpoczynku. Bez mikrouszkodze&#324; w&#322;&#243;kien mi&#281;&#347;niowych nie b&#281;dzie wzrostu ich masy. Bez przeszk&#243;d nie osi&#261;gniesz adaptacji. Problem pojawia si&#281; wtedy, gdy jednego czynnika jest zwyczajnie za du&#380;o przez zbyt d&#322;ugi czas.</p><p>Wyobra&#378; sobie dziecko, kt&#243;re si&#281; czego&#347; bardzo przestraszy&#322;o, p&#322;acze i sta&#322;o si&#281; l&#281;kliwe. Co robi matka? Przestaje mu dawa&#263; jedzenie? A mo&#380;e otacza go opiek&#261; i czule tuli zapewniaj&#261;c swojej ukochanej istocie BEZPIECZE&#323;STWO? A co my robimy? Przepracowanie? Ale&#380; sk&#261;d, trzeba zrobi&#263; trening! Nadwaga? &#321;adny, mo&#380;e i zdrowy ale niedopasowany do naszych kubk&#243;w smakowych posi&#322;ek, do kt&#243;rego si&#281; zmuszamy&#8230;</p><blockquote><p>Bezpiecze&#324;stwo &gt; stres</p></blockquote><p>Czym jest bezpiecze&#324;stwo? Dla ka&#380;dego oznacza co innego, ale je&#347;li sprowadzimy to do odczucia w ciele, to jest ten stan, w kt&#243;rym nic nam nie zagra&#380;a i czujemy zwyczajny, niedoceniany SPOK&#211;J.</p><p>To w&#322;a&#347;nie to uczucie stanowi przeciwwag&#281; do stresora. To jest nasze lekarstwo w ci&#261;g&#322;ym starciu trucizny z lekarstwem.</p><p>Jak sobie mo&#380;esz pom&#243;c maj&#261;c t&#261; wiedz&#281;? <br><br>Odpowied&#378; sobie na pytanie, jaka ilo&#347;&#263; czynnika wywo&#322;uj&#261;cego u Ciebie &#380;ywe poczucie spokoju jest w stanie w d&#322;u&#380;szym okresie czasu przewy&#380;szy&#263; czynnik stresuj&#261;cy? Dla ka&#380;dego to jest co&#347; innego. Nie ob&#281;dzie si&#281; bez zbudowania strategii wdro&#380;enia tego w &#380;ycie. Zapomnij o przereklamowanej produktywno&#347;ci. To wsp&#243;&#322;czesny tw&#243;r wzi&#281;ty z zautomatyzowanych fabryk, kt&#243;ry na si&#322;&#281; z kwadratu pr&#243;buje zrobi&#263; ko&#322;o. <br>Skup si&#281; na tym, aby podsumowuj&#261;c tydzie&#324;, mie&#263; poczucie, &#380;e mo&#380;e i by&#322;y spadki ale te&#380; wzniosy i nie jeste&#347; tak wyczerpan*, jak to by&#322;o dotychczas. Je&#347;li jednak ledwo czytasz ten artyku&#322; jednym okiem, to wiesz, jakie nanie&#347;&#263; poprawki na nast&#281;pny tydzie&#324;. Niekt&#243;rzy s&#261; dzi&#347; tak zm&#281;czeni, &#380;e odpoczynek wywo&#322;uje w nich poczucie winy. Pami&#281;taj, &#380;e w tej rozgrywce stawk&#261; jest Tw&#243;j dobrostan. M&#243;zg rozpoznaje g&#322;&#243;wnie bezpiecze&#324;stwo i zagro&#380;enie. Intuicja cz&#281;sto wcze&#347;niej wie od niego, kiedy trzeba odpu&#347;ci&#263;. G&#322;owa / my&#347;li kontra przeczucie, kt&#243;re czujemy jako napi&#281;cie w brzuchu.</p><p>Ostatecznie ogie&#324; nie istnieje bez wody, jak bezpiecze&#324;stwo bez ryzyka. Liczy si&#281; proporcja. </p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/p/ciao-zawsze-wystawi-rachunek?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Udost&#281;pnij&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/p/ciao-zawsze-wystawi-rachunek?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Udost&#281;pnij</span></a></p><p>Zach&#281;cam Ci&#281; do chwili introspekcji, wewn&#281;trznej eksploracji. Potem pierwszych pr&#243;b znalezienia Twojego w&#322;asnego panaceum. Bo zapewniam Ci&#281;, &#380;e ka&#380;dy ma sw&#243;j &#347;wi&#281;ty balans mi&#281;dzy sympatycznym i parasympatyczny uk&#322;adem nerwowym :)</p><p>Uwa&#380;asz ten artyku&#322; za pomocny? B&#281;d&#281; po stokro&#263; wdzi&#281;czna za podzielenie si&#281; z nim poprzez udost&#281;pnienie. &#379;eby nie przegapi&#263; niczego, zach&#281;cam r&#243;wnie&#380; do zapisania si&#281; do newslettera. Komentarze i serduszka te&#380; nie gryz&#261; ;)</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5iQp!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6ed48784-4e6d-48d8-9914-da95875f8a83_2268x4032.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5iQp!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6ed48784-4e6d-48d8-9914-da95875f8a83_2268x4032.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5iQp!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6ed48784-4e6d-48d8-9914-da95875f8a83_2268x4032.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5iQp!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6ed48784-4e6d-48d8-9914-da95875f8a83_2268x4032.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5iQp!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6ed48784-4e6d-48d8-9914-da95875f8a83_2268x4032.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5iQp!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6ed48784-4e6d-48d8-9914-da95875f8a83_2268x4032.jpeg" width="1456" height="2588" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/6ed48784-4e6d-48d8-9914-da95875f8a83_2268x4032.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:2588,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:2848883,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/i/197652992?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6ed48784-4e6d-48d8-9914-da95875f8a83_2268x4032.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5iQp!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6ed48784-4e6d-48d8-9914-da95875f8a83_2268x4032.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5iQp!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6ed48784-4e6d-48d8-9914-da95875f8a83_2268x4032.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5iQp!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6ed48784-4e6d-48d8-9914-da95875f8a83_2268x4032.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!5iQp!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F6ed48784-4e6d-48d8-9914-da95875f8a83_2268x4032.jpeg 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p><em>Pozdrowienia ze zdecydowanie niezdrowej ilo&#347;ci czasu sp&#281;dzonego na podje&#378;dzie na t&#281; prz&#281;&#322;ecz :)</em></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Tu nigdy nie chodziło o trening]]></title><description><![CDATA[czyli jakie sport niesie ze sob&#261; warto&#347;ci]]></description><link>https://zapisanewciele.substack.com/p/tu-nigdy-nie-chodzio-o-trening</link><guid isPermaLink="false">https://zapisanewciele.substack.com/p/tu-nigdy-nie-chodzio-o-trening</guid><dc:creator><![CDATA[Paulina]]></dc:creator><pubDate>Sun, 10 May 2026 13:15:30 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u4lH!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82aa6599-147a-467b-807f-1bd7280a96a1_1200x1600.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Podchodz&#281; do tego tekstu trzeci albo czwarty raz, za ka&#380;dym razem ca&#322;kowicie wymazuj&#261;c to, co zd&#261;&#380;y&#322;am napisa&#263;. Trzymajcie kciuki!</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Zasubskrybuj teraz&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?"><span>Zasubskrybuj teraz</span></a></p><p>Sport jaki jest, ka&#380;dy widzi. Zazwyczaj przynosi dobre efekty, ale z pozycji obserwatora ma on nieco magiczne dzia&#322;anie. Kto&#347; jest aktywny i jego aura sama si&#281; dzieje, &#8222;<em>jej ten sport &#322;atwo przychodzi, ja mam za du&#380;o rzeczy na g&#322;owie</em>&#8221;.</p><p>Ma&#322;o kto zdaje sobie sprawy z tego, &#380;e <strong>wyb&#243;r</strong> sportu tego dnia oznacza&#322; rezygnacj&#281; z wyj&#347;cia na pizz&#281; czy obejrzenie serialu o przyzwoitej godzinie.</p><p>Lub &#380;e dla jednej osoby sport jest ciekawszy ni&#380; Netflix.</p><p>Sport nauczy&#322; mnie <strong>konsekwencji</strong>. Mimo, &#380;e cz&#281;sto j&#281;cz&#281; i narzekam, to wiem, &#380;e bez zrobienia tego przez okre&#347;lon&#261; ilo&#347;&#263; godzin lub powt&#243;rze&#324; nie otrzymam efekt&#243;w. &#379;e rado&#347;&#263; z tych nudnych godzin i ma&#322;ych ci&#281;&#380;ar&#243;w przyjdzie dopiero po pierwszym znacz&#261;cym dla nas wyniku.</p><p>W pewnym momencie sport przestaje by&#263; sportem. Staje si&#281; cz&#281;&#347;ci&#261; dnia lub tygodnia, tak samo jak branie prysznica i jedzenia. Staje si&#281; <strong>to&#380;samo&#347;ci&#261;</strong>. Nawet nie zauwa&#380;asz kiedy to si&#281; dzieje, ale planujesz swoje &#380;ycie pod dni, kiedy mo&#380;esz zrobi&#263; trening, nie odwrotnie.</p><p>W pewnym momencie, gdy nie mo&#380;emy zrobi&#263; treningu, bo czujemy si&#281; &#378;le, czujemy si&#281; paradoksalnie jeszcze gorzej, bo odpuszczamy nasz&#261; dopamin&#281;. Dopiero po kolejnych latach dowiadujemy si&#281;, &#380;e je&#347;li cia&#322;o m&#243;wi &#8222;odpu&#347;&#263;&#8221;, to odpuszczasz.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u4lH!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82aa6599-147a-467b-807f-1bd7280a96a1_1200x1600.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u4lH!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82aa6599-147a-467b-807f-1bd7280a96a1_1200x1600.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u4lH!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82aa6599-147a-467b-807f-1bd7280a96a1_1200x1600.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u4lH!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82aa6599-147a-467b-807f-1bd7280a96a1_1200x1600.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u4lH!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82aa6599-147a-467b-807f-1bd7280a96a1_1200x1600.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u4lH!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82aa6599-147a-467b-807f-1bd7280a96a1_1200x1600.jpeg" width="1200" height="1600" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/82aa6599-147a-467b-807f-1bd7280a96a1_1200x1600.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1600,&quot;width&quot;:1200,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:581796,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/i/197101574?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82aa6599-147a-467b-807f-1bd7280a96a1_1200x1600.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u4lH!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82aa6599-147a-467b-807f-1bd7280a96a1_1200x1600.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u4lH!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82aa6599-147a-467b-807f-1bd7280a96a1_1200x1600.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u4lH!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82aa6599-147a-467b-807f-1bd7280a96a1_1200x1600.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!u4lH!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F82aa6599-147a-467b-807f-1bd7280a96a1_1200x1600.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Sport nauczy&#322; mnie <strong>rozpoznawania sygna&#322;&#243;w, jakie daje mi cia&#322;o, w kt&#243;rym &#380;yj&#281;</strong>, ale jedyne s&#322;owo, jakie w jego j&#281;zyku znam, to &#8222;b&#243;l&#8221;. B&#243;l nie podlega dyskusji. Boli, to boli.</p><p>Zm&#281;czenie, przeci&#261;&#380;enie, niepewno&#347;&#263;, l&#281;k, przeczucie jest cz&#281;&#347;ciowo w jaki&#347; spos&#243;b poddane ostracyzmowi spo&#322;ecznemu, a nikt nie chce by&#263; przecie&#380; na &#347;wieczniku.<br>Trzeba by&#263; twardy a nie mi&#281;tkim, jak m&#243;wi popularne uliczne przys&#322;owie.<br></p><p>Sport uczy, &#380;e skoro na pizzy jednak si&#281; &#378;le jecha&#322;o, to mo&#380;e upiek&#281; sobie domowe batoniki, kt&#243;rych sk&#322;ad kontroluj&#281;? Albo przy&#322;o&#380;&#281; si&#281; do miski i regeneracji? Taka troch&#281; wym&#243;wka, &#380;e aby poprawi&#263; swoje sportowe wyniki, <strong>musisz o siebie zadba&#263;</strong>. Ile znasz os&#243;b, kt&#243;re dbaj&#261; o siebie tak z siebie, &#380;eby poprawi&#263; swoje zdrowie?</p><p>Sport nauczy&#322; mnie <strong>przegrywa&#263;</strong> i nie robi&#263; z tego afery. Po czym po wylizaniu ran wraca&#263; zn&#243;w do roboty. Poprawi&#263; co&#347; licz&#261;c na lepszy efekt. Albo co gorsza, robi&#261;c to samo, licz&#261;c na lepszy efekt, co oczywi&#347;cie nie ma miejsca. I zn&#243;w upadasz, a potem wstajesz. No, chyba, &#380;e nie, to wtedy rzucasz tym w k&#261;t i wracasz do swojej wersji siebie, od kt&#243;rej przez sport chcesz uciec.</p><p>Sport, to oliwienie po&#322;&#261;cze&#324; w m&#243;zgu i ciele. Nie jest samodzielnym remedium na &#380;ycie, ale naturalnie zaprasza do siebie od&#380;ywianie, regeneracj&#281; i prac&#281; nad mentalno&#347;ci&#261;.</p><p>Oczywi&#347;cie, nie robisz tego wszystkiego w przeniesieniu na &#380;ycie codzienne. Wszystko podporz&#261;dkowujesz sportowi i wynikom. Ale na szcz&#281;&#347;cie dzia&#322;anie to przenosi si&#281; na pozosta&#322;e sfery &#380;ycia, niezauwa&#380;alnie - niemal podst&#281;pem.</p><p>Sport nauczy&#322; mnie <strong>stawiania granic</strong>. Kiedy wiem, &#380;e musz&#281; zrobi&#263; sport, bo na mnie dobrze dzia&#322;a, to jest to moim priorytetem i miejsca na rzeczy, kt&#243;re mi nie s&#322;u&#380;&#261; po prostu robi si&#281; mniej. To, co &#8222;wypada&#8221;, automatycznie wypada z terminarza.</p><p>Sport nauczy&#322; mnie <strong>samoregulacji</strong>. Czasem przyjmowa&#322;a ona niszczycielsk&#261; form&#281;, ale efekt by&#322; najczystszy, obdarty z wszelkich nak&#322;adek umys&#322;u. Widzisz sprawy takimi, jakie s&#261;, nie jakimi sobie wyobra&#380;asz, &#380;e s&#261;.</p><p>Sport zajmuje mi m&#243;j wolny czas. Sp&#281;dza&#322;am go na bezsensownym scrollowaniu lub objadaniu si&#281; czekolad&#261;. Gdy s&#322;o&#324;ce o&#347;wietla ulice, moje kom&#243;rki g&#322;odne promieni UV same wypychaj&#261; mnie z budynku na zewn&#261;trz.</p><p>Sport nauczy&#322; mnie, &#380;e mo&#380;na zacz&#261;&#263; absolutnie prosto i tak kontynuowa&#263; albo ewoluowa&#263; sprz&#281;towo. &#379;e mo&#380;esz mie&#263; najwy&#380;szej klasy sprz&#281;t, albo wr&#281;cz przeciwnie. &#379;e mo&#380;esz sobie pozwoli&#263; na nowy sprz&#281;t, bo czemu nie? Zamiast buja&#263; w ob&#322;okach i zastanawia&#263; si&#281;, jakby to by&#322;o, gdyby go mie&#263;.</p><p>Mo&#380;esz u&#380;ywa&#263; sprz&#281;tu z g&#322;ow&#261; lub bez niej. Matematyki nigdy nie lubi&#322;am, ale lubi&#281; patrze&#263; na cyferki t&#281;tna, przewy&#380;sze&#324;, kilometr&#243;w oraz moje zapiski, co si&#281; wtedy dzia&#322;o. Lubi&#281; poznawa&#263; swoje cia&#322;o z tej perspektywy. </p><p>Bo przecie&#380; niepostrze&#380;enie, <strong>sport tak naprawd&#281; nauczy&#322; mnie dbania o siebie.</strong></p><p>A czego Ciebie nauczy&#322; sport?</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/p/tu-nigdy-nie-chodzio-o-trening?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Udost&#281;pnij&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/p/tu-nigdy-nie-chodzio-o-trening?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Udost&#281;pnij</span></a></p><p>Podoba&#322; Ci si&#281; ten artyku&#322;? Nie miej opor&#243;w, aby si&#281; z nim podzieli&#263; i zaprosi&#263; kogo&#347; do dyskusji.</p><p>Do nast&#281;pnego!</p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Dlaczego bolą mnie plecy, a terapeuta pracuje na brzuchu?]]></title><description><![CDATA[Boli Ci&#281; bark, a terapeuta pracuje na brzuchu? To nie magia. To spos&#243;b, w jaki naprawd&#281; dzia&#322;a cia&#322;o &#8211; i dlaczego miejsce b&#243;lu cz&#281;sto nie jest miejscem problemu.]]></description><link>https://zapisanewciele.substack.com/p/dlaczego-bola-mnie-plecy-a-terapeuta</link><guid isPermaLink="false">https://zapisanewciele.substack.com/p/dlaczego-bola-mnie-plecy-a-terapeuta</guid><dc:creator><![CDATA[Paulina]]></dc:creator><pubDate>Mon, 13 Apr 2026 09:11:39 GMT</pubDate><enclosure url="https://images.unsplash.com/photo-1496449903678-68ddcb189a24?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHw2fHxyYW5kb218ZW58MHx8fHwxNzc1OTQ1MjM4fDA&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Zdarzy&#322;o Ci si&#281;, &#380;e &#322;upn&#281;&#322;o Ci&#281; w l&#281;d&#378;wiach, a jaki&#347; nawiedzony terapeuta grzeba&#322; Ci w brzuchu? Zastanawia&#322;*&#347; si&#281;, czy to jeszcze medycyna czy cudowne r&#281;ce?</p><p>W gabinecie terapeuty manualnego codzienno&#347;ci&#261; jest, &#380;e b&#243;le, kt&#243;re odczuwaj&#261; pacjenci, do&#347;&#263; cz&#281;sto nie wyst&#281;puj&#261; u &#378;r&#243;d&#322;a. Co to znaczy? Ano to, &#380;e to, &#380;e bol&#261; Ci&#281; l&#281;d&#378;wie, nie znaczy, &#380;e masz problem z l&#281;d&#378;wiami sensu stricte.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Zasubskrybuj teraz&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?"><span>Zasubskrybuj teraz</span></a></p><p>Pami&#281;tam swoje pierwsze zetkni&#281;cie z my&#347;leniem osteopatycznym, moment w kt&#243;rym poczu&#322;am, &#380;e ca&#322;a moja 5-letnia edukacja na fizjoterapeutk&#281; posz&#322;a jak krew w piach, jak run&#281;&#322;y mi fundamenty i romantyczne wizje o najlepszych &#263;wiczeniach i masa&#380;u na b&#243;l plec&#243;w. Po szkoleniu ochoczo zabra&#322;am si&#281; do weryfikacji tych magicznych technik, z misj&#261; udowodnienia, &#380;e ten go&#347;&#263; gada&#322; od rzeczy. Jak &#322;atwo si&#281; domy&#347;li&#263; - to, co m&#243;wi&#322;, okaza&#322;o si&#281; dzia&#322;a&#263; :)</p><p>Ka&#380;dy kolejny kurs wprowadza&#322; mnie w tajniki funkcjonowania ludzkiego cia&#322;a g&#322;&#281;biej, ni&#380; tylko na poziomie mi&#281;&#347;ni i staw&#243;w, ewentualnie nerw&#243;w i zacz&#281;&#322;am zupe&#322;nie inaczej patrze&#263; na pacjent&#243;w. Zrozumia&#322;am te&#380;, dlaczego to, co wk&#322;adamy do ust, ma znaczenie. Zrozumia&#322;am, &#380;e wzmacniaj&#261;c struktury przed jak&#261;kolwiek pr&#243;b&#261; znalezienia przyczyny problemu mija si&#281; z celem.</p><p>Co to oznacza w praktyce? To, &#380;e je&#347;li przyjdziesz z otwart&#261; g&#322;ow&#261; do dobrego terapeuty manualnego (mam tu na my&#347;li wszystkie zawody pracuj&#261;ce manualnie), bez nak&#322;adania presji, &#380;e masz by&#263; &#8222;masowany&#8221; po barku, bo to on Ci&#281; boli, to razem mo&#380;ecie osi&#261;gn&#261;&#263; niewyobra&#380;alne efekty. Dlaczego nie zawsze praca bezpo&#347;rednio na bol&#261;cym miejscu ma sens? Bo nie zawsze tam znajduje si&#281; przyczyna. Praca na miejscu b&#243;lu ma sens, gdy miejsce uleg&#322;o bezpo&#347;redniemu urazowi lub po&#347;rednio przez po&#322;&#261;czenie strukturalne z innym miejscem, gdzie mia&#322; miejsce uraz. <br>A kiedy praca w innym miejscu, ni&#380; b&#243;l ma sens? Prosz&#281; bardzo:</p><ul><li><p>przy problemach z refluksem -&gt; b&#243;l pojawia si&#281; w piersiowym odcinku kr&#281;gos&#322;upa, rejonie lewej &#322;opatki</p></li><li><p>przy problemach z funkcj&#261; jelit -&gt; b&#243;l pojawia si&#281; w typu lumbago, najcz&#281;&#347;ciej zwala si&#281; win&#281; na wyst&#281;puj&#261;c&#261; od nie wiadomo jak dawna przepuklin&#281; kr&#261;&#380;ka mi&#281;dzykr&#281;gowego</p></li><li><p>przy nie do ko&#324;ca dobrze pracuj&#261;cej w&#261;trobie, trzustce -&gt; b&#243;l pojawia si&#281; barku, w zale&#380;no&#347;ci od strony</p></li><li><p>przy cz&#281;sto wyst&#281;puj&#261;cym kr&#281;czu szyi -&gt; problem mo&#380;e le&#380;e&#263; w jednej z trzech struktur - lokalnie w szyi, nieco bardziej oddalonej przeponie lub &#8230; w&#261;trobie</p></li></ul><p>Dlaczego tak si&#281; dzieje? C&#243;&#380;, te wymienione wy&#380;ej zale&#380;no&#347;ci oraz wszystkie inne &#322;&#261;czy ze sob&#261; anatomia, unerwienie wsp&#243;lne dla tych cz&#281;&#347;ci cia&#322;a, blisko&#347;&#263; rejonu i jego wp&#322;yw na ukrwienie i/lub powstaj&#261;ce kompensacje.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://images.unsplash.com/photo-1496449903678-68ddcb189a24?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHw2fHxyYW5kb218ZW58MHx8fHwxNzc1OTQ1MjM4fDA&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://images.unsplash.com/photo-1496449903678-68ddcb189a24?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHw2fHxyYW5kb218ZW58MHx8fHwxNzc1OTQ1MjM4fDA&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080 424w, https://images.unsplash.com/photo-1496449903678-68ddcb189a24?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHw2fHxyYW5kb218ZW58MHx8fHwxNzc1OTQ1MjM4fDA&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080 848w, https://images.unsplash.com/photo-1496449903678-68ddcb189a24?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHw2fHxyYW5kb218ZW58MHx8fHwxNzc1OTQ1MjM4fDA&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080 1272w, https://images.unsplash.com/photo-1496449903678-68ddcb189a24?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHw2fHxyYW5kb218ZW58MHx8fHwxNzc1OTQ1MjM4fDA&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080 1456w" sizes="100vw"><img src="https://images.unsplash.com/photo-1496449903678-68ddcb189a24?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHw2fHxyYW5kb218ZW58MHx8fHwxNzc1OTQ1MjM4fDA&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080" width="5184" height="3456" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://images.unsplash.com/photo-1496449903678-68ddcb189a24?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHw2fHxyYW5kb218ZW58MHx8fHwxNzc1OTQ1MjM4fDA&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:3456,&quot;width&quot;:5184,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;This is the sign you've been looking for neon signage&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="This is the sign you've been looking for neon signage" title="This is the sign you've been looking for neon signage" srcset="https://images.unsplash.com/photo-1496449903678-68ddcb189a24?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHw2fHxyYW5kb218ZW58MHx8fHwxNzc1OTQ1MjM4fDA&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080 424w, https://images.unsplash.com/photo-1496449903678-68ddcb189a24?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHw2fHxyYW5kb218ZW58MHx8fHwxNzc1OTQ1MjM4fDA&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080 848w, https://images.unsplash.com/photo-1496449903678-68ddcb189a24?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHw2fHxyYW5kb218ZW58MHx8fHwxNzc1OTQ1MjM4fDA&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080 1272w, https://images.unsplash.com/photo-1496449903678-68ddcb189a24?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHw2fHxyYW5kb218ZW58MHx8fHwxNzc1OTQ1MjM4fDA&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Photo by <a href="https://unsplash.com/@austinchan">Austin Chan</a> on <a href="https://unsplash.com">Unsplash</a></figcaption></figure></div><p>Mam lekki problem z diagnozami. Nie dlatego, &#380;e one s&#261; zb&#281;dne, tylko dlatego, &#380;e cz&#281;sto sprowadzaj&#261; si&#281; do nazwania dolegliwo&#347;ci ale nie odpowiadaj&#261; na pytanie:</p><blockquote><p>dlaczego?</p></blockquote><p><strong>Diagnoza</strong> dla mnie jest informacj&#261;, kt&#243;r&#261; mi mo&#380;e pacjent sam powiedzie&#263;, czyli wymieniaj&#261;c mi swoje dolegliwo&#347;ci, kt&#243;re s&#261; symptomami chorobowymi.</p><p>I teraz robi si&#281; ciekawie, poniewa&#380; w przypadku <strong>refluksu &#380;o&#322;&#261;dkowego-prze&#322;ykowego</strong> pierwsze co, wyskoczy po wpisaniu w wyszukiwark&#281;, to: nadmiar kwasu &#380;o&#322;&#261;dkowego, niedomykalno&#347;&#263; zwieracza dolnego prze&#322;yku i wyp&#322;ywanie zawarto&#347;ci &#380;o&#322;&#261;dka wywo&#322;uj&#261;ce nieprzyjemne pieczenie oraz chrypk&#281; codziennie rano. <br>Leczenie? IPP - czyli inhibitor pompy protonowej, czyli m&#243;wi&#261;c po ludzku, lek reguluj&#261;cy produkcj&#281; kwasu &#380;o&#322;&#261;dkowego, kt&#243;ry s&#322;u&#380;y do wst&#281;pnej obr&#243;bki tego, czym si&#281; karmimy. <br>A dr&#261;&#380;&#261;c g&#322;&#281;biej, wychodzi nam r&#243;wnie&#380; b&#243;l w okolicy &#322;opatki i w &#347;rodkowym odcinku kr&#281;gos&#322;upa piersiowego&#8230; Leczenie mo&#380;e te&#380; wygl&#261;da&#263; nieco inaczej, chocia&#380;by IPP przyjmowa&#263; tylko w ostrej fazie refluksu, r&#243;wnocze&#347;nie wprowadzaj&#261;c chwilowo lub na d&#322;u&#380;sz&#261; chwil&#281; (czasem na zawsze) zmiany w od&#380;ywianiu, terapi&#281; manualn&#261; poprawiaj&#261;c&#261; funkcj&#281; dolnego zwieracza prze&#322;yku, prac&#281; w&#322;asn&#261; pacjenta (najcz&#281;&#347;ciej &#263;wiczenia oddechowe). Zgadnijcie, kt&#243;ry protok&#243;&#322; ma szanse d&#322;u&#380;ej utrzyma&#263; swoje efekty?</p><p>Kolejny przyk&#322;ad - <strong>lumbago</strong> i jelita - co maj&#261; wsp&#243;lnego? Ot&#243;&#380;&#8230; po&#322;&#261;czenia anatomiczne. Je&#347;li nie do ko&#324;ca dobrze funkcjonuje odcinek jelita (najcz&#281;&#347;ciej te najbardziej zakrzywione, znajduj&#261;ce si&#281; do&#322;ach biodrowych - k&#261;tnica i esica) to powstaje w nim stan zapalny. Stan zapalny to taka mieszanka substancji chemicznych, kt&#243;re maj&#261; teoretycznie leczy&#263;, ale praktycznie cz&#281;sto temu procesowi mniej lub bardziej &#347;wiadomie przeszkadzamy, doprowadzaj&#261;c do gorszego od&#380;ywienia s&#261;siaduj&#261;cych tkanek, w tym ju&#380; zniszczonego kr&#261;&#380;ka mi&#281;dzykr&#281;gowego. Efekt? Stan zapalny dra&#380;ni chemoreceptory korzeni nerwowych, kt&#243;re s&#261; bardzo wra&#380;liwe na brak ukrwienia, daj&#261;c nam pi&#281;kny obraz &#8222;postrza&#322;u&#8221; w l&#281;d&#378;wiach, uniemo&#380;liwiaj&#261;c wstanie z &#322;&#243;&#380;ka rano. I nie, to nie by&#322;a wina krzywego spania ani zbyt szybkiego wyj&#347;cia z samochodu. To by&#322;a ju&#380; ta kropla, kt&#243;ra przepe&#322;ni&#322;a czar&#281; i tak ju&#380; s&#322;abo funkcjonuj&#261;cego obszaru. &#379;eby uszkodzi&#263; mechanicznie kr&#261;&#380;ek mi&#281;dzykr&#281;gowy, trzeba si&#281; postara&#263; i zazwyczaj jest to moment, w kt&#243;rym WIEMY, &#379;E TO NA PEWNO BY&#321;O TO. Ma to znaczenie w przebiegu procesu zdrowienia.</p><p>Zdziwienie goni zdziwienie &#8211; wiem. Mnie te&#380; te powi&#261;zania potrafi&#261; zaskoczy&#263;. I nie, to nie jest jedyna s&#322;uszna droga. Nie chodzi o to, &#380;e terapia wisceralna &#8222;leczy wszystko&#8221;, ani &#380;e &#263;wiczenia nie maj&#261; sensu. Maj&#261; &#8211; ogromny. Ale nie zawsze tam, gdzie ich szukamy.</p><p>Je&#347;li masa&#380; barku pomaga na tydzie&#324;, a potem wszystko wraca &#8211; to nie jest pech.</p><p>To informacja.</p><p>Informacja, &#380;e by&#263; mo&#380;e szukasz rozwi&#261;zania nie tam, gdzie trzeba.</p><p>I mo&#380;e zamiast zadawa&#263; pytanie &#8222;co mnie boli?&#8221;</p><p>warto czasem zapyta&#263;:</p><blockquote><p><strong>dlaczego boli w&#322;a&#347;nie tam?</strong></p></blockquote><p>Je&#347;li uwa&#380;asz tekst za pomocny, mo&#380;e znasz kogo&#347;, komu mo&#380;e on pom&#243;c? A mo&#380;e by&#322; on na tyle warto&#347;ciowy, &#380;e zechcesz go udost&#281;pni&#263; u siebie. Dzi&#281;kuj&#281; i do poczytania!</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/p/dlaczego-bola-mnie-plecy-a-terapeuta?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Udost&#281;pnij&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/p/dlaczego-bola-mnie-plecy-a-terapeuta?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Udost&#281;pnij</span></a></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Skąd wiesz, że jesteś zdrow*, skoro nigdy nie był*ś w formie życia?]]></title><description><![CDATA[Czy wiesz, jak to jest czu&#263; si&#281; naprawd&#281; dobrze we w&#322;asnym ciele?]]></description><link>https://zapisanewciele.substack.com/p/skad-wiesz-ze-jestes-zdrow-skoro</link><guid isPermaLink="false">https://zapisanewciele.substack.com/p/skad-wiesz-ze-jestes-zdrow-skoro</guid><dc:creator><![CDATA[Paulina]]></dc:creator><pubDate>Fri, 27 Mar 2026 16:24:10 GMT</pubDate><enclosure url="https://images.unsplash.com/photo-1504805572947-34fad45aed93?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHwxNHx8cmFuZG9tfGVufDB8fHx8MTc3NDYyNTIwM3ww&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>Czy wiesz, jak to jest czu&#263; si&#281; naprawd&#281; dobrze we w&#322;asnym ciele? Wi&#281;kszo&#347;&#263; z nas nie ma o tym poj&#281;cia, bo dali&#347;my si&#281; wci&#261;gn&#261;&#263; w &#8222;gr&#281; w doros&#322;o&#347;&#263;&#8221;, w kt&#243;rej sukcesem jest po prostu brak b&#243;lu przy wstawaniu z &#322;&#243;&#380;ka. Moja kr&#243;tka przerwa w treningach u&#347;wiadomi&#322;a mi brutaln&#261; rzecz: dop&#243;ki nie dasz sobie szansy na form&#281; &#380;ycia, nie masz poj&#281;cia, &#380;e od lat jedziesz na rezerwie. Zapraszam Ci&#281; do tekstu o tym, jak &#322;atwo pomyli&#263; wegetacj&#281; ze sprawno&#347;ci&#261;.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Zasubskrybuj teraz&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?"><span>Zasubskrybuj teraz</span></a></p><p>Od kilku miesi&#281;cy regularnie chodz&#281; na si&#322;owni&#281;. Czu&#322;am si&#281; dobrze i w miar&#281; sprawnie, ale okres jesienno-zimowy jest zawsze troch&#281; trudniejszy z aktywno&#347;ci&#261; na zewn&#261;trz w tygodniu, kiedy dzie&#324; trwa kr&#243;cej ni&#380; mrugni&#281;cie powieki. Mimo to, ka&#380;dy trening nast&#281;pnego dnia nie dawa&#322; o sobie zapomnie&#263; pot&#281;&#380;nymi zakwasami. Zmiana w diecie w postaci zwi&#281;kszenia poda&#380;y bia&#322;ka poskutkowa&#322;y naprawd&#281; pi&#281;kn&#261; regeneracj&#261;.</p><p>Od kilku dni mam spadek formy, w zwi&#261;zku z czym nie by&#322;o mnie dawno na si&#322;owni a jedyn&#261; aktywno&#347;ci&#261; opr&#243;cz pracy, jest droga na dworzec i z powrotem. No i tak pracuj&#261;c, poczu&#322;am, &#380;e tu mnie ci&#261;gnie, tam niewygodnie i &#380;e w og&#243;le to pasowa&#322;oby wr&#243;ci&#263; do trening&#243;w. I jednocze&#347;nie uderzy&#322;a mnie my&#347;l:</p><blockquote><p><em>nie daj&#261;c sobie szansy bycia w formie &#380;ycia, mamy prawo nie wiedzie&#263;, &#380;e co&#347; nam dolega.</em></p></blockquote><p>Ju&#380; spiesz&#281; z wyja&#347;nieniami: je&#347;li jedynym, co nas interesuje, jest gra w doros&#322;e &#380;ycie, tj.: praca, rachunki, imprezy, rodzina, dzieci, kredyt, wakacje na kredyt, choroby zaczynaj&#261; si&#281; po 40-ce, emerytura - to my tak naprawd&#281; nie mamy poj&#281;cia, jak to jest si&#281; czu&#263; w pe&#322;ni si&#322; i sprawno&#347;ci, </p><blockquote><p><em>bo bycie postaci&#261; w grze zwanej &#8222;&#380;yciem&#8221; nas tak zaabsorbowa&#322;o, &#380;e ekonomiczniej jest nam przesuwa&#263; granice b&#243;lu, kt&#243;ry zaczyna nam w pewnym momencie towarzyszy&#263;, ni&#380; co&#347; realnie z tym zacz&#261;&#263; robi&#263;. </em></p></blockquote><p>Sama, do niedawna uwa&#380;a&#322;am, &#380;e nic mi nie jest, z wyj&#261;tkiem kontuzji (inna sprawa, &#380;e kontuzje cz&#281;sto s&#261; efektem zaniedba&#324;) lub gdy przesadzi&#322;am z wyryp&#261; na rowerze. Owszem, zauwa&#380;y&#322;am, &#380;e regeneracja zacz&#281;&#322;a si&#281; niepokoj&#261;co wyd&#322;u&#380;a&#263;, &#380;e kalorie, kt&#243;re powinny si&#281; spala&#263; &#8222;bo du&#380;o je&#380;d&#380;&#281; na rowerze i pracuj&#281; fizycznie&#8221;, jednak sta&#322;y si&#281; bardziej oporne i ukocha&#322;y sobie m&#243;j brzuch, &#380;e nastr&#243;j jako&#347; cz&#281;&#347;ciej zmienny ale bli&#380;ej irytacji i frustracji ni&#380; latania i instagramowego szcz&#281;&#347;cia, <em>no ale daj&#380;e spok&#243;j, przecie&#380; nikt nie ma dzi&#347; idealnie.</em> Grunt, &#380;e mog&#281; pracowa&#263;, mog&#281; rano wsta&#263;, wi&#281;c jestem &#8222;zdrowa i sprawna&#8221;.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://images.unsplash.com/photo-1504805572947-34fad45aed93?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHwxNHx8cmFuZG9tfGVufDB8fHx8MTc3NDYyNTIwM3ww&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://images.unsplash.com/photo-1504805572947-34fad45aed93?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHwxNHx8cmFuZG9tfGVufDB8fHx8MTc3NDYyNTIwM3ww&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080 424w, https://images.unsplash.com/photo-1504805572947-34fad45aed93?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHwxNHx8cmFuZG9tfGVufDB8fHx8MTc3NDYyNTIwM3ww&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080 848w, https://images.unsplash.com/photo-1504805572947-34fad45aed93?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHwxNHx8cmFuZG9tfGVufDB8fHx8MTc3NDYyNTIwM3ww&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080 1272w, https://images.unsplash.com/photo-1504805572947-34fad45aed93?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHwxNHx8cmFuZG9tfGVufDB8fHx8MTc3NDYyNTIwM3ww&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080 1456w" sizes="100vw"><img src="https://images.unsplash.com/photo-1504805572947-34fad45aed93?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHwxNHx8cmFuZG9tfGVufDB8fHx8MTc3NDYyNTIwM3ww&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080" width="2607" height="1738" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://images.unsplash.com/photo-1504805572947-34fad45aed93?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHwxNHx8cmFuZG9tfGVufDB8fHx8MTc3NDYyNTIwM3ww&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1738,&quot;width&quot;:2607,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:null,&quot;alt&quot;:&quot;Do Something Great neon sign&quot;,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:null,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="Do Something Great neon sign" title="Do Something Great neon sign" srcset="https://images.unsplash.com/photo-1504805572947-34fad45aed93?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHwxNHx8cmFuZG9tfGVufDB8fHx8MTc3NDYyNTIwM3ww&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080 424w, https://images.unsplash.com/photo-1504805572947-34fad45aed93?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHwxNHx8cmFuZG9tfGVufDB8fHx8MTc3NDYyNTIwM3ww&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080 848w, https://images.unsplash.com/photo-1504805572947-34fad45aed93?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHwxNHx8cmFuZG9tfGVufDB8fHx8MTc3NDYyNTIwM3ww&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080 1272w, https://images.unsplash.com/photo-1504805572947-34fad45aed93?crop=entropy&amp;cs=tinysrgb&amp;fit=max&amp;fm=jpg&amp;ixid=M3wzMDAzMzh8MHwxfHNlYXJjaHwxNHx8cmFuZG9tfGVufDB8fHx8MTc3NDYyNTIwM3ww&amp;ixlib=rb-4.1.0&amp;q=80&amp;w=1080 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a><figcaption class="image-caption">Photo by <a href="https://unsplash.com/@clarktibbs">Clark Tibbs</a> on <a href="https://unsplash.com">Unsplash</a></figcaption></figure></div><p>&#8230;dop&#243;ki nie zacz&#281;&#322;am regularnie chodzi&#263; na trening si&#322;owy, dop&#243;ki nie zauwa&#380;y&#322;am, &#380;e chodz&#281;, stoj&#281; i siedz&#281; bardziej wyprostowana, &#380;e po ca&#322;ym dniu plecy nie bol&#261; i &#380;e po zimie sp&#281;dzonej na przerzucaniu &#380;elastwa, pierwsza jazda na rowerze okaza&#322;a si&#281; przyjemniejsza, ni&#380; ostatnie 15 lat wiosennych rozpoczynaj&#261;cych sezon jazd.</p><p>Po 1,5 tygodnia braku trening&#243;w spowodowanych wyjazdem, potem dziwnym os&#322;abieniem, poczu&#322;am, &#380;e moje cia&#322;o zacz&#281;&#322;o si&#281; czu&#263; dok&#322;adnie tak, jak si&#281; czu&#322;o przed regularnymi treningami.</p><p>Musia&#322;am dotrze&#263; do miejsca, gdzie by&#322;o dobrze, &#380;eby w momencie, w kt&#243;rym z niego chwilowo wypadam, poczu&#263;, &#380;e przed tym dobrym miejscem jednak wcale nie by&#322;o tak dobrze. Tu, ca&#322;y na bia&#322;o wchodzi Mickiewicz:</p><div class="pullquote"><p>Litwo! Ojczyzno moja!<br>ty jeste&#347; jak zdrowie.<br>Ile ci&#281; trzeba ceni&#263;, ten tylko si&#281; dowie,<br>Kto Ci&#281; straci&#322;.</p></div><p>Nie straci&#322;am zdrowia, straci&#322;am rytm, teraz jestem w momencie, w kt&#243;rym mam ochot&#281; rzuci&#263; w k&#261;t t&#281; ca&#322;&#261; si&#322;owni&#281; i czeka&#263; nostalgicznie na wiosn&#281; (spad&#322; &#347;nieg, jest koniec marca ;-) ). Przed niekonsekwencj&#261; chroni mnie abonament na si&#322;owni&#281; podpisany na rok (je&#347;li chc&#281; zrezygnowa&#263;, musz&#281; i tak zap&#322;aci&#263; ca&#322;o&#347;&#263;, wi&#281;c si&#281; nie op&#322;aca), oraz wizja tego, &#380;e chc&#281; by&#263; w najlepszej formie mojego &#380;ycia.<br></p><p>Wzorzec, kt&#243;ry obserwuj&#281; ca&#322;&#261; karier&#281; zawodow&#261; jest taki, &#380;e wi&#281;kszo&#347;&#263; pacjent&#243;w przychodzi, jak jest ju&#380; odrobin&#281; za p&#243;&#378;no. Odkr&#281;canie tego b&#281;dzie trwa&#322;o miesi&#261;cami. Nie wszystko, co si&#281; dokona&#322;o w ciele w postaci adaptacji ale i zmiany strukturalnych da si&#281; odkr&#281;ci&#263;. To, o co przyjdzie pacjentom w tym momencie walczy&#263;, to o lesze samopoczucie, ale to ju&#380; nie b&#281;dzie &#8222;jak dawniej&#8221; - czyli kiedy? Ma&#322;o kogo sta&#263; na taki wysi&#322;ek, to wymaga ogromnego samozaparcia, co nie jest &#322;atwe. Dlatego mistrzowie s&#261; mistrzami, bo s&#261; konsekwentni. My, nie-mistrzowie, konsekwentnie przesuwamy granice niewygody. W&#322;a&#347;ciwie nawet nie pami&#281;tamy, jak to jest <strong>czu&#263; si&#281; bosko</strong>. Grunt, &#380;e nie jest gorzej, ni&#380; by&#322;o tydzie&#324; temu. Tyle, &#380;e to brzmi, jak r&#243;wnia pochy&#322;a.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/p/skad-wiesz-ze-jestes-zdrow-skoro?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Udost&#281;pnij&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/p/skad-wiesz-ze-jestes-zdrow-skoro?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Udost&#281;pnij</span></a></p><p>Przesuwanie granic niewygody to strategia, kt&#243;ra dzia&#322;a tylko do momentu, w kt&#243;rym stajemy pod &#347;cian&#261; zmian, kt&#243;rych nie da si&#281; ju&#380; odkr&#281;ci&#263;. Prawdziwym wyzwaniem nie jest bycie mistrzem dziedziny, ale odwaga, by przesta&#263; akceptowa&#263; przeci&#281;tno&#347;&#263; jako norm&#281;. A Ty? Gdzie dzi&#347; stawiasz swoj&#261; granic&#281;? Czy Tw&#243;j obecny stan to faktycznie zdrowie, czy po prostu brak si&#322; na przyznanie, &#380;e wcale nie &#8220;jest tak dobrze&#8221;? Zostaw my&#347;l dla siebie lub napisz w komentarzu, czy kiedykolwiek poczu&#322;*&#347; r&#243;&#380;nic&#281; mi&#281;dzy brakiem b&#243;lu a prawdziw&#261; sprawno&#347;ci&#261;.</p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Twoje zdrowie to nie usługa. ]]></title><description><![CDATA[Dlaczego profesjonalista Ci&#281; nie "naprawi"?]]></description><link>https://zapisanewciele.substack.com/p/twoje-zdrowie-to-nie-usuga</link><guid isPermaLink="false">https://zapisanewciele.substack.com/p/twoje-zdrowie-to-nie-usuga</guid><dc:creator><![CDATA[Paulina]]></dc:creator><pubDate>Sun, 15 Mar 2026 10:37:16 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!pbnb!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7905a4de-7234-4cd8-9b92-5965fe87a44b_3213x5712.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<h5>Wszystko zacz&#281;&#322;o si&#281; od s&#322;oika z niedzia&#322;aj&#261;cym zakwasem i frustracji, kt&#243;ra niemal kaza&#322;a mi rzuci&#263; to wszystko w k&#261;t. Jednak to w&#322;a&#347;nie walka o udany bezglutenowy bochenek u&#347;wiadomi&#322;a mi brutaln&#261; prawd&#281; o procesie zdrowienia. Dlaczego jedni po zawa&#322;ach czy kontuzjach wracaj&#261; silniejsi, a inni staj&#261; si&#281; biernymi pacjentami oddanymi w r&#281;ce medycyny? Zapraszam Ci&#281; do tekstu o &#8222;pasji do zdrowia&#8221;, braniu odpowiedzialno&#347;ci za w&#322;asne cia&#322;o i o tym, dlaczego bez Twojej ciekawo&#347;ci nawet najlepszy specjalista pozostanie bezsilny.</h5><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subskrybuj&quot;,&quot;language&quot;:&quot;pl&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Thanks for reading zapisane w ciele! Subscribe for free to receive new posts and support my work.</p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Wpisz sw&#243;j adres e-mail&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subskrybuj"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><p>Ostatnimi czasy mam now&#261; zajawk&#281;, nie jak&#261;&#347; ekstremaln&#261;, ale tak&#261;, w kt&#243;rej z przyjemno&#347;ci&#261; i ciekawo&#347;ci&#261; si&#281; zanurzam. Mianowicie - jest to pieczenie chleba. Z suchymi dro&#380;d&#380;ami sprawa si&#281; ma bardzo prosto, ale jako&#347; tak, obserwuj&#261;c Mis&#281; Mocy na mediach spo&#322;eczno&#347;ciowych, rok temu (!) kupi&#322;am ebooka. Potem z racji dziwnej obsesji minimalizmu, d&#322;ugo mi zesz&#322;o z kupnem blaszki/gara, w ko&#324;cu zrobi&#322;am to w lutym bie&#380;&#261;cego roku. Ale nie mia&#322;am s&#322;oika na zakwas (minimalizm mojej kuchni nie pozwala mi posiada&#263; du&#380;ego zapasu wszystkiego z powodu braku miejsca na przechowywanie), ale w ko&#324;cu wszystkie przeciwno&#347;ci losu si&#281; zwr&#243;ci&#322;y na korzy&#347;&#263; i przyst&#261;pi&#322;am do zrobienia zakwasu. Jak kto&#347; nie obczai&#322;, co propaguje Ewa, to powiem, &#380;e od&#380;ywianie bezglutenowe. Osobi&#347;cie nie mam problem&#243;w z glutenem, ale ciekawo&#347;&#263; i ambicja doprowadzi&#322;y mnie w tym kierunku. Z zakwasem jest tak, &#380;e jest to kilkudniowy proces i trzeba by&#263; bardzo uwa&#380;n&#261;, obserwowa&#263; zachowanie fermentacji i wiedzie&#263; jak zaryzykowa&#263;. Ebook moim zdaniem nie jest dobrze zredagowany i czytelnie napisany, wi&#281;c wspomog&#322;am si&#281; SI. W ka&#380;dym razie, pierwszy zakwas mi pad&#322; po 2 dniach. Przesta&#322; fermentowa&#263;. W pierwszym odruchu, mia&#322;am ochot&#281; rzuci&#263; to wszystko w pizzz i zosta&#263; przy pieczeniu chleba na dro&#380;d&#380;ach instant. Nie, &#380;eby ten drugi rodzaj chleba by&#322; jaki&#347; gorszy. My&#347;l&#281;, &#380;e gorsze chleby dotychczas kupowa&#322;am w sklepach. Ale mimo to, podj&#281;&#322;am wysi&#322;ek i zn&#243;w zacz&#281;&#322;am tworzy&#263; zakwas. Zn&#243;w pad&#322; po 2 dniach, wi&#281;c wda&#322;am si&#281; w dyskusj&#281; z SI. I uda&#322;o si&#281;, uratowa&#322;am gluta! I upiek&#322;am chleb. Z ma&#322;ym defektem, ale wiem, na co zwr&#243;ci&#263; uwag&#281; nast&#281;pnym razem.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!pbnb!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7905a4de-7234-4cd8-9b92-5965fe87a44b_3213x5712.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!pbnb!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7905a4de-7234-4cd8-9b92-5965fe87a44b_3213x5712.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!pbnb!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7905a4de-7234-4cd8-9b92-5965fe87a44b_3213x5712.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!pbnb!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7905a4de-7234-4cd8-9b92-5965fe87a44b_3213x5712.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!pbnb!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7905a4de-7234-4cd8-9b92-5965fe87a44b_3213x5712.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!pbnb!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7905a4de-7234-4cd8-9b92-5965fe87a44b_3213x5712.jpeg" width="1456" height="2588" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/7905a4de-7234-4cd8-9b92-5965fe87a44b_3213x5712.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:2588,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:3288807,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/i/191009240?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7905a4de-7234-4cd8-9b92-5965fe87a44b_3213x5712.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!pbnb!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7905a4de-7234-4cd8-9b92-5965fe87a44b_3213x5712.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!pbnb!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7905a4de-7234-4cd8-9b92-5965fe87a44b_3213x5712.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!pbnb!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7905a4de-7234-4cd8-9b92-5965fe87a44b_3213x5712.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!pbnb!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F7905a4de-7234-4cd8-9b92-5965fe87a44b_3213x5712.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p style="text-align: center;"><em>&#378;r&#243;d&#322;o mojej weny</em></p><p>I tu dotar&#322;am do sedna mojego dzisiejszego wpisu.</p><p>Uderzy&#322;a mnie my&#347;l, gdy ciasto piek&#322;o si&#281; zamkni&#281;te w garze w piekarniku, &#380;e szans&#281; na wyj&#347;cie z jakiej&#347; choroby czy urazu maj&#261; tylko ci ludzie, kt&#243;rzy czuj&#261; pasj&#281; do zdrowia. Mniej, lub bardziej &#347;wiadom&#261;. Ci, kt&#243;rzy do&#347;wiadczyli zawa&#322;u, dziel&#261; si&#281; na dwa nier&#243;wne obozy - jeden przewarto&#347;ciuje swoje dotychczasowe &#380;ycie, bo zrozumia&#322;, &#380;e mo&#380;e si&#281; ono sko&#324;czy&#263; w ka&#380;dym momencie, drugi (znacznie wi&#281;kszy) stanie si&#281; bierny wobec swojego &#380;ycia i oddany aktualnej medycynie, bez &#380;adnej ingerencji ze swojej strony.</p><p>Du&#380;o lepsze efekty osi&#261;gaj&#261; ci, kt&#243;rzy maj&#261; jasny cel, kt&#243;rzy podnios&#261; si&#281; po pora&#380;ce i wyci&#261;gn&#261; z tego wnioski, ni&#380; ci, kt&#243;rzy swoje zdrowie oddadz&#261; w r&#281;ce profesjonalist&#243;w.</p><p>Twoja kontuzja, przewlek&#322;y problem czy nadwaga nie zniknie sama. Profesjonalista daje Ci narz&#281;dzie ze swojego warsztatu, poka&#380;e jak co&#347; robi&#263;, ale sam proces d&#261;&#380;enia do mistrzostwa nale&#380;y ju&#380; tylko do Ciebie. On (profesjonalista) jest od tego, &#380;eby skorygowa&#263;, zach&#281;ci&#263;, podpowiedzie&#263;, pokaza&#263;. Ale wszelkie pr&#243;by musz&#261; by&#263; wykonane przez &#8222;podopiecznego&#8221;.</p><blockquote><p>On (profesjonalista) jest od tego, &#380;eby skorygowa&#263;, zach&#281;ci&#263;, podpowiedzie&#263;, pokaza&#263;. Ale wszelkie pr&#243;by musz&#261; by&#263; wykonane przez &#8222;podopiecznego&#8221;.</p></blockquote><p>St&#261;d do&#347;&#263; cz&#281;sto czuje frustracj&#281;, &#380;e mimo i&#380; staram si&#281; co&#347; wyt&#322;umaczy&#263; moim pacjentom wiedz&#281;, kt&#243;ra cz&#281;sto wykracza poza moje obowi&#261;zki (bo si&#281; tymi tematami zwyczajnie interesuj&#281;), oni nadal pozostaj&#261; bierni w swoich dzia&#322;aniach. No i szczerze m&#243;wi&#261;c - nie wiem jak si&#281; mam w stosunku do takich wcale nierzadkich sytuacji zachowywa&#263;. Niby kto&#347; jest ciekawy, niby chce, ale motywacji nie starcza na podj&#281;cie cho&#263;by jednej (roz&#322;o&#380;onej w czasie) pr&#243;by. Czy powinnam zosta&#263; coachem, czy wzorem innych specjalist&#243;w - odes&#322;a&#263; do innego specjalisty? Cz&#281;sto odsy&#322;am, je&#347;li na czym&#347; si&#281; nie znam a problem jest ewidentny. Ale teraz m&#243;wi&#281; tu o procesie zdrowienia, niezale&#380;nie od tego, jaka jest tego przyczyna. Dlaczego jeste&#347;my w stanie sp&#281;dzi&#263; godziny w poszukiwaniu idealnej kurtki i pudru w p&#322;ynie a do w&#322;asnego zdrowia podchodzimy tak lekkomy&#347;lnie?</p><p>Nie chc&#281; zosta&#263; najlepsz&#261; fizjoterapeutk&#261; - piekark&#261; chleba w Lucernie ani nawet w Polsce. Chc&#281; dozna&#263; tej przyjemno&#347;ci z jedzenia chleba bezglutenowego, kt&#243;ry smakuje jak glutenowy, kt&#243;ry wymaga&#322; troch&#281; zrozumienia, troch&#281; dopieszczenia, odwdzi&#281;czaj&#261;c mi si&#281; swoj&#261; pyszno&#347;ci&#261;.</p><p>Chc&#281; wyleczy&#263; moj&#261; kontuzj&#281; poprzez zrozumienie, dlaczego ona w og&#243;le mia&#322;a miejsce, chc&#281; naprawi&#263; to, co nie dzia&#322;a&#322;o i mnie do niej doprowadzi&#322;o, aby ruch, kt&#243;ry jest mi niezb&#281;dny do &#380;ycia (Tobie, uwierz mi, te&#380;) nie by&#322; ograniczony moj&#261; now&#261; u&#322;omno&#347;ci&#261;. Chc&#281; &#347;wiadomie zbudowa&#263; kompensacj&#281;, przybli&#380;aj&#261;c&#261; mnie do sprawno&#347;ci sprzed urazu.</p><p>Chc&#281; schudn&#261;&#263;, bo niepostrze&#380;enie tycie 1kg co roku okaza&#322;o si&#281; niczym normalnym a po prostu brakiem uwa&#380;no&#347;ci na to, czego domaga si&#281; moje cia&#322;o, poprzez wysy&#322;anie mi sygna&#322;&#243;w g&#322;odu, kt&#243;rego nie powinno by&#263;. Nazywa si&#281; to &#8222;zachcianka&#8221; lub &#8222;jedzenie z nud&#243;w&#8221; czyli m&#243;wi&#261;c wprost - jedzenie emocjonalne.</p><p>Wszystkie te cechy &#322;&#261;czy jedno - <strong>ciekawo&#347;&#263; i ch&#281;&#263; zrozumienia</strong>. Dlaczego tak a nie inaczej. Szperania po forach internetowych ,ksi&#261;&#380;kach, rozmawiaj&#261;c z autorytetami w swojej dziedzinie. Zamiast szukania kolejnej cz&#281;&#347;ci garderoby, wakacji czy mas&#322;a bez laktozy. Wsp&#243;&#322;pracuj&#261;c z fachowcem, mo&#380;na powiedzie&#263;, &#380;e oszcz&#281;dzasz ten czas, kt&#243;ry musia&#322;aby&#347; sama po&#347;wi&#281;ci&#263; na poszukiwania, a fachowiec - wielce prawdopodobne, ma ju&#380; setki takich godzin za sob&#261;.</p><p>&#379;ycie w ci&#261;g&#322;ym po&#347;piechu sprawia, &#380;e wg&#322;&#281;bianie si&#281; w swoje realne potrzeby wydaje si&#281; strasznie czasoch&#322;onne - i najcz&#281;&#347;ciej takie jest - a daje korzy&#347;ci ma&#322;e w stosunku do w&#322;o&#380;onego wysi&#322;ku. A na pewno te korzy&#347;ci nie zawsze s&#261; liniowo tak samo du&#380;e. Ale czy aby na pewno?</p><p>Czy dobrze czu&#263; si&#281; w swoim ciele, bo znasz jego potrzeby - to jest co&#347;, co naprawd&#281; powinno zosta&#263; na pi&#261;tym planie zaraz po rodzinie, pracy, obowi&#261;zkach domowych, obowi&#261;zkach spo&#322;ecznych? a tak w og&#243;le to po czterdziestce wszystko si&#281; sypie, to si&#281; nie op&#322;aca naprawia&#263;, przykryj&#281; niedostatki nowym pudrem&#8230;</p><p>&#8230;sypie si&#281;, bo zaniedba&#322;a&#347; swoje wn&#281;trze. To jest jak dom, kt&#243;rego fasada od ulicy jest zadbana i czysta, a wchodz&#261;c do &#347;rodka - jest jeden, wielki SYF. To nie ma prawa dzia&#322;a&#263; w niesko&#324;czono&#347;&#263;.</p><p>To nie by&#322; m&#243;j pomys&#322;, &#380;e to, co w nas najwa&#380;niejsze - jest w &#347;rodku.</p><p><strong>Ale je&#347;li to zrozumiesz, to zobaczysz, &#380;e zwyczajnie warto dobrze si&#281; samej ze sob&#261; czu&#263;.</strong></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/p/twoje-zdrowie-to-nie-usuga?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Udost&#281;pnij&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/p/twoje-zdrowie-to-nie-usuga?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Udost&#281;pnij</span></a></p><h5>Zadbanie o w&#322;asne wn&#281;trze nie jest luksusem zarezerwowanym dla os&#243;b z nadmiarem wolnego czasu. To fundament, bez kt&#243;rego ka&#380;da &#8222;elewacja&#8221; w ko&#324;cu zacznie p&#281;ka&#263;. Mo&#380;esz szuka&#263; nowej kurtki, lepszego pudru czy cudownego leku, ale nic nie zast&#261;pi Twojej w&#322;asnej uwa&#380;no&#347;ci i ch&#281;ci zrozumienia sygna&#322;&#243;w, kt&#243;re wysy&#322;a Ci cia&#322;o. Zach&#281;cam Ci&#281;: zacznij od jednej ma&#322;ej pr&#243;by. Co dzi&#347; mo&#380;esz zrobi&#263; dla siebie z czystej ciekawo&#347;ci, a nie z przymusu? Czy masz w sobie do&#347;&#263; pasji, by sta&#263; si&#281; ekspertem od w&#322;asnego dobrostanu? Podziel si&#281; w komentarzu, co jest Twoim &#8222;zakwasem&#8221;, kt&#243;ry wymaga dzi&#347; cierpliwo&#347;ci.</h5>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Anatomia spokoju.]]></title><description><![CDATA[Jak odblokowa&#263; przepon&#281; i &#8222;zhakowa&#263;&#8221; stres wyd&#322;u&#380;onym wydechem?]]></description><link>https://zapisanewciele.substack.com/p/anatomia-spokoju</link><guid isPermaLink="false">https://zapisanewciele.substack.com/p/anatomia-spokoju</guid><dc:creator><![CDATA[Paulina]]></dc:creator><pubDate>Tue, 10 Mar 2026 08:27:45 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LHJ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0555f8e4-e59b-44a1-820b-969ee1b80aea_1408x768.png" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p><strong>W poprzednich cz&#281;&#347;ciach poznali&#347;my chemi&#281; oddechu i moc dwutlenku w&#281;gla, ale dzi&#347; czas zej&#347;&#263; ni&#380;ej &#8211; do konkretnej mechaniki Twojego cia&#322;a. Przepona to nie tylko p&#322;aski mi&#281;sie&#324;; to pot&#281;&#380;ny, pracuj&#261;cy bez przerwy &#8222;t&#322;ok&#8221;, kt&#243;ry pompuje krew, masuje narz&#261;dy i stanowi bezpo&#347;redni &#322;&#261;cznik z Twoim uk&#322;adem nerwowym. Dowiedz si&#281;, dlaczego siedz&#261;cy tryb &#380;ycia zamienia Tw&#243;j oddech w p&#322;ytk&#261; walk&#281; o przetrwanie i jak &#8222;mi&#281;sie&#324; duszy&#8221; przejmuje sygna&#322;y stresu z ca&#322;ego organizmu. Odkryjemy, dlaczego zwyk&#322;e wzdychanie jest dla m&#243;zgu najwa&#380;niejszym komunikatem o bezpiecze&#324;stwie i jak prosta wizualizacja z talerzem zupy mo&#380;e sta&#263; si&#281; Twoim najskuteczniejszym narz&#281;dziem regeneracji.</strong></p><p></p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;83b570e6-a535-404d-afde-322c5c82b153&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Pierwszy oddech otwiera nasz&#261; przygod&#281; z &#380;yciem, ostatni &#8211; spokojnie zamyka za nami drzwi. Cho&#263; czynno&#347;&#263; t&#281; wykonujemy to kilkana&#347;cie razy na minut&#281;, rzadko zauwa&#380;amy, &#380;e spos&#243;b, w jaki nabieramy powietrza, jest bezpo&#347;rednim &#322;&#261;cznikiem mi&#281;dzy naszym umys&#322;em a cia&#322;em. W &#347;wiecie zdominowanym przez cyfrowy stres i pogo&#324; za dopamin&#261;, &#347;wiadomy oddech staje s&#8230;&quot;,&quot;cta&quot;:&quot;Read full story&quot;,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;lg&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Oddech. Automatyczny proces czy pot&#281;&#380;ne narz&#281;dzie, kt&#243;re pozwoli Ci odzyska&#263; kontrol&#281; nad stresem?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:165584699,&quot;name&quot;:&quot;Paulina&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;Nazywam si&#281; Paulina &#8211; ucz&#281;, jak czyta&#263; sygna&#322;y zapisane w ciele. &#321;&#261;cz&#281; anatomi&#281; z fizjologi&#261;, by t&#322;umaczy&#263; przyczyny b&#243;lu i braku efekt&#243;w w zdrowiu. Pisz&#281; dla szukaj&#261;cych odpowiedzi i dla profesjonalist&#243;w. Edukacja, kt&#243;ra jest form&#261; terapii.&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/d4071ae4-d68d-4183-8af9-115a9aa9dfc3_1179x1179.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-02-04T18:58:27.203Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:null,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/p/oddech-automatyczny-proces-czy-potezne&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:186891033,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:1,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:6557417,&quot;publication_name&quot;:&quot;zapisane w ciele&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p></p><p>Na zako&#324;czeniu poprzedniego artyku&#322;u wspomnia&#322;am, &#380;e skupi&#281; si&#281; na przeponie. Czym jest przepona, jak&#261; pe&#322;ni ona funkcj&#281; w organizmie i dlaczego jest wa&#380;na w kontek&#347;cie po&#322;&#261;czenia z uk&#322;adem nerwowym?</p><p>Przepona to cienki, kopu&#322;owaty mi&#281;sie&#324;, kszta&#322;tem i prac&#261; przypominaj&#261;cy otwieraj&#261;cy i zamykaj&#261;cy si&#281; parasol. Uk&#322;ada si&#281; tu&#380; pod p&#322;ucami, &#347;ci&#347;le przylegaj&#261;c do otrzewnej p&#322;ucnej i znajduje si&#281; nad jam&#261; otrzewnej - czyli nad narz&#261;dami. Dos&#322;ownie - dzieli nasz korpus na p&#243;&#322;. W 1/3 po lewej stronie znajduj&#261; si&#281; dwa otwory, przez kt&#243;re przechodz&#261;: prze&#322;yk, aorta brzuszna oraz &#380;y&#322;a g&#322;&#243;wna dolna. Wzd&#322;u&#380; przebiegu aorty i &#380;y&#322;y g&#322;&#243;wnej dolnej rozmieszczone s&#261; te&#380; ga&#322;&#281;zie nerwu b&#322;&#281;dnego. Nerw b&#322;&#281;dny jest reprezentacj&#261; uk&#322;adu przywsp&#243;&#322;czulnego (zapami&#281;taj t&#281; informacj&#281;, przyda si&#281; troch&#281; p&#243;&#378;niej).</p><p>W trakcie oddechu, przepona obni&#380;a si&#281; i rozp&#322;aszcza, daj&#261;c wi&#281;cej przestrzeni p&#322;ucom, aby si&#281; rozpr&#281;&#380;y&#322;y i robi&#261; wi&#281;cej miejsca dla wdychanego powietrza (parasol otwiera si&#281;). Ruch ten nie zachodzi tylko z g&#243;ry na d&#243;&#322; niczym t&#322;ok, ale w&#322;a&#347;nie niczym parasol - r&#243;wnie&#380; na boki ! O ile mamy ruchom&#261; klatk&#281; piersiow&#261;. W tym samym czasie, narz&#261;dy znajduj&#261;ce si&#281; w jamie brzusznej ulegaj&#261; kompresji, chwilowo ci&#347;nienie wzrasta, powoduj&#261;c przepchni&#281;cie dalej krwi kr&#261;&#380;&#261;cej w naczyniach. W trakcie wydechu otrzymujemy kompletnie odwrotny mechanizm - przepona unosi si&#281;, zw&#281;&#380;a (zamykaj&#261;cy si&#281; parasol), zwi&#281;kszaj&#261;c ci&#347;nienie w jamie p&#322;ucnej, wypychaj&#261;c powietrze. Tym samym w jamie brzusznej nast&#281;puje chwilowe rozpr&#281;&#380;enie i krew z naczy&#324; jest odsysana. Wbrew wyobra&#380;eniom, na kt&#243;re wp&#322;yn&#281;&#322;y obrazki z reklam lekarstw na odkrztuszanie, p&#322;uca zajmuj&#261; nieco mniejsz&#261; cz&#281;&#347;&#263; klatki piersiowej, ni&#380; nam si&#281; wydaje. Si&#281;gaj&#261; do oko&#322;o 10 &#380;ebra (a mamy ich 12 par, z czego dwa ostanie to &#380;ebra wolne i opadaj&#261; znacznie ni&#380;ej, ni&#380; pozosta&#322;e). Ma to o tyle znaczenie, bo je&#347;li klatka piersiowa podczas oddychania jest ruchoma i rozszerza si&#281; nie tylko na g&#243;rze (gdzie szczyty p&#322;uc maj&#261; mniejsz&#261; powierzchni&#281;), to cz&#281;&#347;&#263; &#8222;magazynowa&#8221; p&#322;uc stoi sobie latami zakurzona. O ile wzorce oddechowe mi&#281;dzy m&#281;&#380;czyzn&#261; a kobiet&#261; r&#243;&#380;ni&#261; si&#281;, ze wzgl&#281;du na budow&#281; anatomiczn&#261;, o tyle z grubsza, wszyscy powinni&#347;my uruchomi&#263; podczas oddychania <strong>dolne &#380;ebra a nie &#8230; jam&#281; brzuszn&#261;</strong>, czyli popularny &#8222;balon z brzucha&#8221;.</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LHJ!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0555f8e4-e59b-44a1-820b-969ee1b80aea_1408x768.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LHJ!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0555f8e4-e59b-44a1-820b-969ee1b80aea_1408x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LHJ!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0555f8e4-e59b-44a1-820b-969ee1b80aea_1408x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LHJ!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0555f8e4-e59b-44a1-820b-969ee1b80aea_1408x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LHJ!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0555f8e4-e59b-44a1-820b-969ee1b80aea_1408x768.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LHJ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0555f8e4-e59b-44a1-820b-969ee1b80aea_1408x768.png" width="1408" height="768" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/0555f8e4-e59b-44a1-820b-969ee1b80aea_1408x768.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:768,&quot;width&quot;:1408,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1635725,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/i/190482109?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0555f8e4-e59b-44a1-820b-969ee1b80aea_1408x768.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LHJ!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0555f8e4-e59b-44a1-820b-969ee1b80aea_1408x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LHJ!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0555f8e4-e59b-44a1-820b-969ee1b80aea_1408x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LHJ!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0555f8e4-e59b-44a1-820b-969ee1b80aea_1408x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!1LHJ!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F0555f8e4-e59b-44a1-820b-969ee1b80aea_1408x768.png 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p><em> (ilustracja SI)</em></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Zasubskrybuj teraz&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?"><span>Zasubskrybuj teraz</span></a></p><p></p><p>Inna sprawa, je&#347;li m&#243;wimy o technikach stosowanych w jodze czy medytacji, gdzie chcemy osi&#261;gn&#261;&#263; hiperwentylacj&#281; oraz id&#261;ce za tym stany &#8222;upojenia powietrzem&#8221; (po przeczytaniu poprzedniego artyku&#322;u powinno by&#263; troch&#281; ja&#347;niejsze, dlaczego tak si&#281; dzieje). Jednak oddychanie, to proces, kt&#243;ry dzieje si&#281; w wi&#281;kszo&#347;ci czasu bez naszej woli, na szcz&#281;&#347;cie mo&#380;emy jednak poprzez trening wyuczy&#263; si&#281; innego wzorca oddychania.<br>Ruch przepony podczas oddychania, to ruch niejako przypominaj&#261;cy ruch t&#322;oka. Dzi&#281;ki temu ruchowi t&#322;okowemu ma miejsce cyrkulacja p&#322;yn&#243;w (krwi i limfy). Jednak nie jest to tylko za spraw&#261; poruszaj&#261;cej si&#281; przepony, ale i znajduj&#261;cej si&#281; tu&#380; pod ni&#261; w&#261;troby i przechodz&#261;cej przez obydwie struktury &#380;y&#322;y g&#322;&#243;wnej dolnej.</p><p>Wa&#380;ny elementem jest r&#243;wnie&#380; po&#322;&#261;czenie powi&#281;ziowe z mi&#281;&#347;niem l&#281;d&#378;wiowym wi&#281;kszym, zwanym &#8222;mi&#281;&#347;niem duszy&#8221;. Jest to jedyny mi&#281;sie&#324;, kt&#243;ry dos&#322;ownie &#322;&#261;czy g&#243;rn&#261; i doln&#261; cz&#281;&#347;&#263; cia&#322;a - kr&#281;gos&#322;up z nogami. Mi&#281;sie&#324;, kt&#243;ry pozwala nam wsta&#263; z pozycji siedz&#261;cej, ale pod wp&#322;ywem stresu - kurczy si&#281; jako pierwszy - aby&#347;my si&#281; mogli salwowa&#263; pozycj&#261; embrionaln&#261;, poprzez przyci&#261;gni&#281;cie kolan do brzucha i chroni&#261;c nasz brzuch pe&#322;en narz&#261;d&#243;w &#380;ycia. Opr&#243;cz aspektu uk&#322;adu wsp&#243;&#322;czulnego (pami&#281;ta&#322;&#8226;&#347;? Ale to jeszcze nie teraz ;) ), fizycznie po&#322;&#261;czenie si&#281; przepony (a &#347;ci&#347;lej m&#243;wi&#261;c jej odn&#243;g) z mi&#281;&#347;niami biodrowo-l&#281;d&#378;wiowymi znajduje si&#281; na wysoko&#347;ci splotu s&#322;onecznego. Przy d&#322;ugotrwa&#322;ej pozycji siedz&#261;cej, kt&#243;ra jest zmor&#261; naszych czas&#243;w - mi&#281;sie&#324; biodrowo l&#281;d&#378;wiowy jest cz&#281;sto przykurczony, co skutkuje poci&#261;ganiem przepony w d&#243;&#322; poprzez wsp&#243;ln&#261; powi&#281;&#378;. &#346;ci&#261;gana w d&#243;&#322; przepona nie mo&#380;e wykorzysta&#263; w pe&#322;ni swojego ruchu 3D, biodrowo-l&#281;d&#378;wiowe zreszt&#261; te&#380; nie do ko&#324;ca mog&#261; zacz&#261;&#263; &#380;y&#263;. W ten spos&#243;b powstaje b&#322;&#281;dne ko&#322;o, wzorzec coraz cz&#281;&#347;ciej spotykany w gabinetach terapeut&#243;w manualnych - s&#322;abo ruchoma przepona, przykurczone mi&#281;&#347;nie biodrowo l&#281;d&#378;wiowe, zastoje p&#322;ynowe i p&#322;ytki oddech. &#346;wiadomie czujemy oci&#281;&#380;a&#322;o&#347;&#263; i zm&#281;czenie. Nie&#347;wiadomie - m&#243;zg interpretuje to jako zagro&#380;enie dla homeostazy, aktywuj&#261;c uk&#322;ad wsp&#243;&#322;czulny</p><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!r1e3!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa03a4313-cec9-4b01-b5f1-3297d99ce1bf_1408x768.png" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!r1e3!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa03a4313-cec9-4b01-b5f1-3297d99ce1bf_1408x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!r1e3!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa03a4313-cec9-4b01-b5f1-3297d99ce1bf_1408x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!r1e3!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa03a4313-cec9-4b01-b5f1-3297d99ce1bf_1408x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!r1e3!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa03a4313-cec9-4b01-b5f1-3297d99ce1bf_1408x768.png 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!r1e3!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa03a4313-cec9-4b01-b5f1-3297d99ce1bf_1408x768.png" width="1408" height="768" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/a03a4313-cec9-4b01-b5f1-3297d99ce1bf_1408x768.png&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:768,&quot;width&quot;:1408,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:1850665,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/png&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:true,&quot;topImage&quot;:false,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/i/190482109?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa03a4313-cec9-4b01-b5f1-3297d99ce1bf_1408x768.png&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!r1e3!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa03a4313-cec9-4b01-b5f1-3297d99ce1bf_1408x768.png 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!r1e3!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa03a4313-cec9-4b01-b5f1-3297d99ce1bf_1408x768.png 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!r1e3!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa03a4313-cec9-4b01-b5f1-3297d99ce1bf_1408x768.png 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!r1e3!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fa03a4313-cec9-4b01-b5f1-3297d99ce1bf_1408x768.png 1456w" sizes="100vw" loading="lazy"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p><em>(ilustracja SI)</em></p><p>Sygna&#322;y, kt&#243;re m&#243;zg nieustannie filtruje, sprawdzaj&#261;c ich wa&#380;no&#347;&#263; a niekoniecznie, co jest prawd&#261;, mog&#261; sia&#263; niez&#322;y zam&#281;t w ciele. Dlaczego? Poniewa&#380; sygna&#322;y, jakie odbieramy to wszystkie zmys&#322;y: wzrok, s&#322;uch, smak, czucie. Pierwsze trzy po prostu sobie s&#261; - s&#322;yszymy szum biura lub ulicy za oknem, je&#347;li nie jest to nic stresogennego, m&#243;zg interpretuje to jako co&#347; mniej wa&#380;nego w stosunku do propriocepcji, czyli odczu&#263; id&#261;cych z cia&#322;a. Co mamy w sytuacji stresowej? Zablokowana przepona, p&#322;ytki oddech przykurczony biodrowo-l&#281;d&#378;wiowy - cia&#322;o nam sztywnieje w reakcji na niebezpiecze&#324;stwo. Mimo, &#380;e sygna&#322;y z r&#243;&#380;nych bod&#378;c&#243;w s&#261; sprzeczne, to zawsze pierwsze&#324;stwo maj&#261; te ulokowane w ciele. W dzisiejszych czasach, czasami mam wra&#380;enie, &#380;e jedyne wra&#380;enia, jakie czujemy, to b&#243;l, g&#322;&#243;d, ciep&#322;o i zimno. &#379;adnych wi&#281;kszych refleksji, jak czujemy w brzuchu napi&#281;cie przed egzaminem ale i te&#380; p&#243;j&#347;ciem na wa&#380;n&#261; rozmow&#281;, nie zastanawiamy si&#281;, co si&#281; dzieje w ciele, gdy spotykamy si&#281; z osobami kt&#243;re lubimy itd. Od dziecka system uczy nas, &#380;e trzeba wstrzymywa&#263; emocje, smutek nie jest mile widziany a rado&#347;&#263; to w sumie spoko rzecz. Tyle, &#380;e &#380;ycie to sinusoida, raz rado&#347;&#263;, raz plateau, innym razem rozczarowanie a na dok&#322;adk&#281; bywa te&#380; stresuj&#261;ca sytuacja w pracy. Je&#347;li uczy si&#281; nas, &#380;eby sobie radzi&#263; z problemem samemu, albo tylko si&#281; wygada&#263; przy zaufanej osobie, to doprowadzamy si&#281; do sytuacji, kiedy zbroja, kt&#243;ra coraz cia&#347;niej oplata uk&#322;ad nerwowy, narz&#261;dy&#8230; prosto m&#243;wi&#261;c - nasze cia&#322;o.</p><p>Dysharmonia w dzia&#322;aniu Autonomicznego Uk&#322;adu Nerwowego (AUN) ma ogromny wp&#322;yw na nasze &#380;ycie, na to, w jaki spos&#243;b radzimy sobie z interpretacj&#261; emocji (zar&#243;wno pozytywnych, jak i negatywnych). AUN to taki system, kt&#243;ry chcieliby&#347;my, aby by&#322; w harmonii, niczym jing i jang, niczym dzie&#324; i noc. Raz jest wi&#281;cej dnia, raz wi&#281;cej nocy, raz jest wi&#281;cej energii dzia&#322;ania a raz czucia, wtedy, kiedy trzeba. Uk&#322;ad wsp&#243;&#322;czulny jest t&#261; cz&#281;&#347;ci&#261;, kt&#243;ra odpowiada za dzia&#322;anie, reagowanie w&#322;a&#347;ciwie na czynnik stresuj&#261;cy, czyli albo walczysz albo uciekasz (fight or flight). Z biologicznego punktu widzenia to s&#261; czynno&#347;ci wymagaj&#261;ce przekierowanie energii do mi&#281;&#347;ni, odcina si&#281; ukrwienie narz&#261;d&#243;w wewn&#281;trznych, aby wi&#281;cej substancji od&#380;ywczych (w tym przypadku cukru/insuliny) trafi&#322;o do mi&#281;&#347;ni, kt&#243;re przecie&#380; spodziewaj&#261; si&#281; ruchu. To nie jest czas, w kt&#243;rym trzeba strawi&#263; jedzenie, tylko wykorzystywanie zapas&#243;w glikogenu (skumulowanego w mi&#281;&#347;niach i w&#261;trobie) na rzecz naszego m&#243;zgu i uk&#322;adu ruchu.<br>Po drugiej stronie bieguna AUN jest uk&#322;ad przywsp&#243;&#322;czulny, kt&#243;ry tonizuje nieco dzia&#322;anie uk&#322;adu dzia&#322;ania (i walki), przekierowuj&#261;c krew z mi&#281;&#347;ni do uk&#322;adu trawiennego, kt&#243;re pozwalaj&#261; na relaks i trawienie. Bo oczywistym jest, &#380;e po dzia&#322;aniu/walce potrzebujemy uzupe&#322;ni&#263; energi&#281;, zu&#380;yt&#261; w stresuj&#261;cym momencie. Uk&#322;ad przywsp&#243;&#322;czulny u&#322;atwia nam zasypianie a czujno&#347;&#263; zostaje u&#347;piona. Gdy mi&#281;&#347;nie s&#261; napi&#281;te, za&#347;ni&#281;cie nie jest mo&#380;liwe, a na pewno utrudnione.</p><p>I teraz creme de la creme - reprezentacj&#261; uk&#322;adu AUN jest <strong>nerw b&#322;&#281;dny</strong>, kt&#243;ry jest odpowiedzialny za zbieranie informacji z narz&#261;d&#243;w znajduj&#261;cych si&#281; mi&#281;dzy p&#281;pkiem a szyj&#261;. Przebieg jego dw&#243;ch ga&#322;&#281;zi sugeruje nam jego zasi&#281;g dzia&#322;ania, kt&#243;ry jest pot&#281;&#380;ny i mocno opiera si&#281; na czuciu wewn&#281;trznym - propriocepcyjnym. Stosunek kierunku przesy&#322;ania informacji z narz&#261;d&#243;w do m&#243;zgu i w odwrotnym: z m&#243;zgu do narz&#261;d&#243;w to oko&#322;o 80% do 20%. St&#261;d priorytet w przesiewaniu przez m&#243;zg z informacji z r&#243;&#380;nych receptor&#243;w. <br>W tym artykule skupi&#281; si&#281; na przebiegu uk&#322;adu nerwowego w rejonie prze&#322;yku oraz przepony, gdy&#380; ga&#322;&#261;zki nerwu b&#322;&#281;dnego niczym bluszcz otaczaj&#261; prze&#322;yk, razem z nim przechodz&#261;c przez rozw&#243;r prze&#322;ykowy. <br>Przy permanentnie &#8222;napi&#281;tej&#8221; lub zablokowanej przeponie dra&#380;niony b&#281;dzie nerw b&#322;&#281;dny. A st&#261;d 80% informacji leci autostrad&#261; do g&#243;ry, z impetem wpadaj&#261;c do galaretki znajduj&#261;cej si&#281; w czaszce. Kto czyta&#322; uwa&#380;nie, ten ju&#380; wie, &#380;e p&#322;ytki oddech jest tutaj wa&#380;nym czynnikiem wysy&#322;aj&#261;cym informacje do m&#243;zgu o niebezpiecze&#324;stwie. Prostym, bardzo skutecznym narz&#281;dziem przeciwdzia&#322;ania temu p&#322;ytkiemu oddechowi jest wyd&#322;u&#380;enie faz tego oddechu, zw&#322;aszcza wydechu - daj&#261;c tym samym m&#243;zgowi informacj&#281; prosto z wn&#281;trza &#8222;hej, wszystko jest w porz&#261;dku, mo&#380;emy trawi&#263; i odpocz&#261;&#263;&#8221;. Dlaczego wyd&#322;u&#380;enie wydechu? Bo wydech i wzdychanie to s&#261; odruchy mimowolne, kt&#243;re maj&#261; miejsce tylko wtedy, kiedy czujemy si&#281; bezpiecznie i czujemy, &#380;e mo&#380;emy odpocz&#261;&#263;. Kiedy ostatni raz wzdychn&#281;&#322;a&#347; / wzdychn&#261;&#322;e&#347;? Podczas lektury ksi&#261;&#380;ki a mo&#380;e przytulaj&#261;c si&#281; do kochanej istoty?</p><p>Wyd&#322;u&#380;enie wydechu to najprostsza droga do aktywacji uk&#322;adu przywsp&#243;&#322;czulnego. B&#281;d&#261;c ostatnio na warsztatach us&#322;ysza&#322;am &#347;wietny opis tego, jak taki oddech powinien wygl&#261;da&#263;:</p><h5><em>wyobra&#378; sobie, &#380;e masz przed sob&#261; talerz zupy. Pachnie wy&#347;mienicie, czujesz si&#281; tak dobrze, bo wiesz, &#380;e zaraz b&#281;dziesz j&#261; je&#347;&#263;. Ale najpierw, wdychasz jej zapach nosem, d&#322;ugo, rozkoszuj&#261;c si&#281; odczuciami w&#281;chowymi, po czym, zanim zabierzesz si&#281; do jej jedzenia, spokojnie j&#261; sch&#322;adzasz w&#322;asnym oddechem.<br><br>&#8222;Poczuj zup&#281;, zrelaksuj si&#281; i sch&#322;&#243;d&#378; zup&#281; dmuchaj&#261;c w ni&#261; tak, aby nie rozla&#263; zawarto&#347;ci&#8221;</em></h5><p>Czy&#380; nie jest to wspania&#322;y opis? Gdy go us&#322;ysza&#322;am po raz pierwszy, u&#347;miecha&#322;am si&#281; pod nosem. Bo znalaz&#322;am wreszcie opis, kt&#243;ry ka&#380;dy zrozumie - &#380;e <strong>nie chodzi o ilo&#347;&#263; wdychanego powietrza a o czas jego wdychania i wydychania</strong>.</p><p>Wracaj&#261;c do przebiegu nerwu b&#322;&#281;dnego, przepony i ich wsp&#243;&#322;zale&#380;no&#347;ci - permanentnie zaci&#347;ni&#281;ta przepona daje nam nie tylko p&#322;ytkie i szybkie oddechy ale i stymuluje nam ci&#261;gle uk&#322;ad wsp&#243;&#322;czulny. Jeste&#347;my ci&#261;gle w gotowo&#347;ci. Bycie w ci&#261;g&#322;ej gotowo&#347;ci oznacza zu&#380;ywanie energii potrzebnej nam do wielu proces&#243;w, kt&#243;re si&#281; dziej&#261; w naszym organizmie. A tym czasem my zakr&#281;camy kurek do ogr&#243;dka odpoczynku, zasilaj&#261;c tylko to, co wydaje si&#281; nam najwa&#380;niejsze w &#380;yciu. Mo&#380;esz wi&#281;cej zarabia&#263;, mo&#380;esz dowozi&#263; projekty, ale bez Twojej uwagi i pracy skierowanej na siebie (ogr&#243;dek, kt&#243;ry cieszy oko zieleni&#261;, gdzie mo&#380;na odpocz&#261;&#263; i nabra&#263; si&#322;), w pewnym momencie nie b&#281;dziesz mie&#263; z czego czerpa&#263;.</p><p>I to jest moment, w kt&#243;rym zaczyna si&#281; pierwszy niezno&#347;ny, nie daj&#261;cy si&#281; &#322;atwo sprawi&#263; b&#243;l, czasem choroba a czasem ci&#261;g&#322;y problem z trawieniem.</p><p>To jest koniec tej serii, przybli&#380;aj&#261;cej Wam magi&#281; oddechu, przepony i dlaczego jest to tak wa&#380;ne w naszym codziennym &#380;yciu, aby zwraca&#263; uwag&#281; na detale. Bez kolektywu r&#243;&#380;nej ma&#347;ci detali, nie jeste&#347;my w stanie czu&#263; w&#322;asnego cia&#322;a. A skoro nie jeste&#347;my w stanie czu&#263; samych siebie - jak&#380;e jeste&#347; w stanie sobie samej/samemu pom&#243;c? &#346;lepy &#347;lepego przez ulic&#281; nie przeprowadzi. G&#322;uchy g&#322;uchemu nie opowie o utworze Chopina.</p><p><strong>Magia oddechu polega na tym, &#380;e jest on pomostem mi&#281;dzy tym, co automatyczne, a tym, co &#347;wiadome. Zablokowana przepona i napi&#281;ty &#8222;mi&#281;sie&#324; duszy&#8221; to nie tylko problem fizyczny &#8211; to nieustanny sygna&#322; alarmowy dla Twojego m&#243;zgu, kt&#243;ry wy&#322;&#261;cza regeneracj&#281; i trawienie na rzecz wiecznej gotowo&#347;ci. Mam nadziej&#281;, &#380;e ta seria artyku&#322;&#243;w pomog&#322;a Ci spojrze&#263; na w&#322;asne cia&#322;o nie jak na maszyn&#281; do &#8222;dowo&#380;enia projekt&#243;w&#8221;, ale jak na ogr&#243;d, o kt&#243;ry trzeba dba&#263;, by mie&#263; sk&#261;d czerpa&#263; si&#322;y.</strong></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/p/anatomia-spokoju?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Udost&#281;pnij&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/p/anatomia-spokoju?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Udost&#281;pnij</span></a></p><p></p><p><strong>To ostatnia cz&#281;&#347;&#263; naszej oddechowej podr&#243;&#380;y, ale dopiero pocz&#261;tek Twojej praktyki. Zach&#281;cam Ci&#281;: zacznij od &#8222;ch&#322;odzenia zupy&#8221; kilka razy dziennie i obserwuj, jak reaguje Twoje cia&#322;o. Je&#347;li te tre&#347;ci by&#322;y dla Ciebie warto&#347;ciowe, podziel si&#281; nimi z kim&#347;, kto zapomnia&#322;, jak to jest wzi&#261;&#263; g&#322;&#281;boki, spokojny oddech. Dzi&#281;kuj&#281;, &#380;e by&#322;&#8226;&#347; ze mn&#261; w tej serii &#8211; do zobaczenia w kolejnych wpisach, w kt&#243;rych b&#281;dziemy dalej odkrywa&#263; fascynuj&#261;ce po&#322;&#261;czenia w naszym organizmie!<br><br>Podaj ten tekst dalej osobie, kt&#243;ra ci&#261;gle biega na wysokich obrotach i zapomnia&#322;a, jak to jest wypu&#347;ci&#263; powietrze do ko&#324;ca &#128558;&#8205;&#128168;</strong></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Paradoks tlenowy: Dlaczego potrzebujesz więcej CO2, aby lepiej dotlenić organizm?]]></title><description><![CDATA[Czy wiesz, &#380;e aby skutecznie dotleni&#263; swoje kom&#243;rki, paradoksalnie potrzebujesz wi&#281;cej...]]></description><link>https://zapisanewciele.substack.com/p/paradoks-tlenowy-dlaczego-potrzebujesz</link><guid isPermaLink="false">https://zapisanewciele.substack.com/p/paradoks-tlenowy-dlaczego-potrzebujesz</guid><dc:creator><![CDATA[Paulina]]></dc:creator><pubDate>Thu, 19 Feb 2026 14:05:48 GMT</pubDate><content:encoded><![CDATA[<p><strong>Czy wiesz, &#380;e aby skutecznie dotleni&#263; swoje kom&#243;rki, paradoksalnie potrzebujesz wi&#281;cej... dwutlenku w&#281;gla? W poprzedniej cz&#281;&#347;ci naszej serii o oddechu skupili&#347;my si&#281; na tym, jak za pomoc&#261; prostych technik uspokoi&#263; uk&#322;ad nerwowy i wyj&#347;&#263; z trybu walki. Dzi&#347; idziemy o krok g&#322;&#281;biej i zagl&#261;damy pod mask&#281; fizjologii. Wyja&#347;ni&#281; Ci, dlaczego filmowa scena z oddychaniem do papierowej torby ma g&#322;&#281;boki sens naukowy i jak tzw. Prawo Bohra rz&#261;dzi Twoj&#261; codzienn&#261; energi&#261;. Dowiesz si&#281; r&#243;wnie&#380;, dlaczego oddychanie przez usta to ogromna &#8222;dziura w systemie&#8221;, kt&#243;ra sabotuje Twoje zdrowie, oraz jak za pomoc&#261; testu pauzy samodzielnie sprawdzi&#263; swoj&#261; aktualn&#261; wydolno&#347;&#263;.</strong></p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe now&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?"><span>Subscribe now</span></a></p><p></p><p>Zanim jednak przejdziesz dalej, zach&#281;cam Ci&#281; do przeczytania poprzedniego artyku&#322;u, aby zrozumie&#263; lepiej tekst znajduj&#261;cy si&#281; poni&#380;ej.</p><div class="digest-post-embed" data-attrs="{&quot;nodeId&quot;:&quot;10288d2d-aca5-45d5-8215-e48ea654fdfa&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;Pierwszy oddech otwiera nasz&#261; przygod&#281; z &#380;yciem, ostatni &#8211; spokojnie zamyka za nami drzwi. Cho&#263; czynno&#347;&#263; t&#281; wykonujemy to kilkana&#347;cie razy na minut&#281;, rzadko zauwa&#380;amy, &#380;e spos&#243;b, w jaki nabieramy powietrza, jest bezpo&#347;rednim &#322;&#261;cznikiem mi&#281;dzy naszym umys&#322;em a cia&#322;em. W &#347;wiecie zdominowanym przez cyfrowy stres i pogo&#324; za dopamin&#261;, &#347;wiadomy oddech staje s&#8230;&quot;,&quot;cta&quot;:&quot;Read full story&quot;,&quot;showBylines&quot;:true,&quot;showDescription&quot;:true,&quot;showImage&quot;:true,&quot;size&quot;:&quot;lg&quot;,&quot;isEditorNode&quot;:true,&quot;title&quot;:&quot;Oddech. Automatyczny proces czy pot&#281;&#380;ne narz&#281;dzie, kt&#243;re pozwoli Ci odzyska&#263; kontrol&#281; nad stresem?&quot;,&quot;publishedBylines&quot;:[{&quot;id&quot;:165584699,&quot;name&quot;:&quot;zapisane w ciele&quot;,&quot;bio&quot;:&quot;physiotherapist from Poland, living in Switzerland. Deep diving in thinking, phylosophical. Osteopathy is the way I think, despite I&#8217;m not. Cycling cleans my mind and learn curiousity&quot;,&quot;photo_url&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/d4071ae4-d68d-4183-8af9-115a9aa9dfc3_1179x1179.jpeg&quot;,&quot;is_guest&quot;:false,&quot;bestseller_tier&quot;:null}],&quot;post_date&quot;:&quot;2026-02-04T18:58:27.203Z&quot;,&quot;cover_image&quot;:null,&quot;cover_image_alt&quot;:null,&quot;canonical_url&quot;:&quot;https://substack.com/home/post/p-186891033&quot;,&quot;section_name&quot;:null,&quot;video_upload_id&quot;:null,&quot;id&quot;:186891033,&quot;type&quot;:&quot;newsletter&quot;,&quot;reaction_count&quot;:0,&quot;comment_count&quot;:0,&quot;publication_id&quot;:6557417,&quot;publication_name&quot;:&quot;Paulina&quot;,&quot;publication_logo_url&quot;:&quot;https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!7KUb!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2Fd4071ae4-d68d-4183-8af9-115a9aa9dfc3_1179x1179.jpeg&quot;,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;youtube_url&quot;:null,&quot;show_links&quot;:null,&quot;feed_url&quot;:null}"></div><p>W poprzedniej cz&#281;&#347;ci skupi&#322;am si&#281; na tym, jak dzi&#281;ki &#263;wiczeniom oddechowym mo&#380;emy wp&#322;yn&#261;&#263; na stres poprzez samo oddychanie. Oczywi&#347;cie, nie jest to jedyne or&#281;&#380;e przeciwko stresowi, ale tym si&#281; zajm&#281; kiedy indziej, bo to rozleg&#322;y temat. Natomiast sam oddech, jego moc jest bardzo fascynuj&#261;ca i daleka od nauki o wymianie gazowej. Sama wiedza o nauce gazowej jest owszem, przydatna, ale z punktu widzenia osoby pracuj&#261;cej z lud&#378;mi manualnie, wiem, &#380;e trzeba wyj&#347;&#263; poza fizjologi&#281; w kierunku anatomii. Spojrze&#263; na temat lokalnie i globalnie.<br><br>Prawo Bohra</p><p>Patrick McKeown w &#8220;Przewadze tlenowej&#8221; opiera ca&#322;&#261; swoj&#261; (Butejki?) metod&#281; na paradoksie: <strong>aby mie&#263; wi&#281;cej tlenu w kom&#243;rkach, potrzebujesz wi&#281;cej dwutlenku w&#281;gla (CO2) we krwi.</strong></p><p>Kojarzycie sceny z ameryka&#324;skich film&#243;w, kiedy to jaki&#347; bohater dostawa&#322; ataku paniki i zacz&#261;&#322; &#322;apa&#263; powietrze, zapowietrzaj&#261;c si&#281; tylko jeszcze bardziej? Podobnie zreszt&#261;, jak moja ulubiona grupa pacjent&#243;w ;-) Po czym &#243;w delikwent dostawa&#322; do r&#281;ki papierow&#261; torb&#281;, do kt&#243;rej to oddycha&#322; i panika zmniejszy&#322;a si&#281;? Ot&#243;&#380;&#8230; na tym polega w&#322;a&#347;nie prawo Bohra. Aby we krwi nast&#261;pi&#322;a skuteczna wymiana gazu, potrzebny jest nam dwutlenek w&#281;gla! (CO2). Dwutlenek w&#281;gla dzia&#322;a rozlu&#378;niaj&#261;co, dzi&#281;ki niemu hemoglobina nie wozi bez ko&#324;ca tlen na obwodzie, kt&#243;ry nie przekazany dalej staje si&#281; bezu&#380;yteczny a nawet wr&#281;cz szkodz&#261;cy. Sam tlen jest nam potrzebny do &#380;ycia, ale te&#380; dzi&#281;ki niemu starzejemy si&#281; i cz&#281;sto nast&#281;puj&#261; procesy utleniania, co wbrew pozorom nie jest pozytywnym procesem. Wracaj&#261;c jednak do oddychania, dwutlenku w&#281;gla i tlenu. Paradoks tlenowy polega na tym, &#380;e osoby z chorobami uk&#322;adu oddechowego nie&#347;wiadomie pr&#243;buj&#261; ratowa&#263; si&#281; poprzez wi&#281;ksz&#261; dostaw&#281; tlenu, zwi&#281;kszaj&#261;c jego poda&#380; przez wi&#281;kszy otw&#243;r, zwany ustami. W por&#243;wnaniu do przystosowanych do tego procesu dziurek w nosie, zatok, kt&#243;re spe&#322;niaj&#261; swoje wa&#380;ne funkcje, to nie maj&#261; &#380;adnych szans je&#347;li chodzi o przepustowo&#347;&#263; ust. S&#281;k w tym, &#380;e przez usta oddajemy te&#380; wi&#281;ksz&#261; cz&#281;&#347;&#263; dwutlenku w&#281;gla i dzi&#281;ki temu powstaje b&#322;&#281;dne ko&#322;o. Ilo&#347;&#263; tlenu ro&#347;nie, ilo&#347;&#263; dwutlenku w&#281;gla spada a wraz z ni&#261; oddawanie tlenu z czerwonej krwinki do obiegu.</p><p>Ca&#322;&#261; t&#261; sytuacj&#281; wyja&#347;nia w&#322;a&#347;nie prawo Christiana Bohra, kt&#243;ry to odkry&#322;, &#380;e hemoglobina zmienia swoje zachowanie w zale&#380;no&#347;ci od kwasowo&#347;ci otoczenia. Przy wy&#380;szym st&#281;&#380;eniu dwutlenku w&#281;gla krew staje si&#281; bardziej kwasowa, spada jej pH. W tym momencie hemoglobina traci swoje przywi&#261;zanie do tlenu i zostaje on wypchni&#281;ty do kom&#243;rek, kt&#243;re &#322;akn&#261; tego pierwiastka. I znowu, jak to w codziennym &#380;yciu - chodzi o r&#243;wnowag&#281;. Daleka jestem od demonizowania tlenu i uwielbienia CO2. Po prostu trzeba zrozumie&#263; mechanizm i natychmiast go spr&#243;bowa&#263; z nowo nabyt&#261; ju&#380; wiedz&#261;. Opr&#243;cz ogromnego znaczenia dwutlenku w&#281;gla wa&#380;ne jest te&#380;, aby oddycha&#263; przez nos - do tego zosta&#322; stworzony, &#380;adna krzywa przegroda tego nie zmieni (co najwy&#380;ej nieco utrudni). Nie chodzi tylko o ilo&#347;&#263; powietrza, kt&#243;re dociera do p&#322;uc a potem krwi, ale te&#380; o to, co dzieje si&#281; w zatokach nosowych, zanim powietrze przejdzie dalej. Architektura zatok nosowych optymalizuje op&#243;r, kt&#243;ry wymusza nieco wolniejszy oddech, co zapobiega hiperwentylacji (w jamie p&#322;ucnej w jako jedynym miejscu w organizmie ludzkim panuje ujemne ci&#347;nienie!). W zatokach r&#243;wnie wa&#380;n&#261; rol&#281; odgrywa tlenek azotu (NO), kt&#243;ry mieszaj&#261;c si&#281; z wdychanym powietrzem, niejako je oczyszcza z r&#243;&#380;nych bakterii i wirus&#243;w. Bezdech, kt&#243;ry jest wa&#380;n&#261; cz&#281;&#347;ci&#261; &#263;wicze&#324; opracowanych przez Butejko, pozwala zwi&#281;kszy&#263; ilo&#347;&#263; NO, po kt&#243;rym skoncentrowana dawka tego zwi&#261;zku w zatokach trafia do p&#322;uc natychmiastowo poprawiaj&#261;c ich dro&#380;no&#347;&#263;. Sam bezdech wyst&#281;puje naturalnie mi&#281;dzy cyklami wdechu i wydechu, albo gdy si&#281; skupiamy na jakim&#347; zadaniu. M&#243;wi&#261;c skr&#243;tem - NO to naturalny rozszerzacz naczy&#324; krwiono&#347;nych, co nie zostaje bez znaczenia dla wymiany gazowej.</p><p>McKeown uczy, &#380;e metoda Butejki ma w praktyce zwi&#281;kszy&#263; nasz&#261; tolerancj&#281; na dwutlenek w&#281;gla. Bo to brak wra&#380;liwo&#347;ci na ten gaz jest g&#322;&#243;wn&#261; barier&#261; w naszej wydolno&#347;ci i zdrowia. Przy niskiej tolerancji na CO2 receptory znajduj&#261;ce si&#281; w pniu m&#243;zgu reaguj&#261; nieco nad wyrost i rozpoznaj&#261; to jako zbyt ma&#322;&#261; ilo&#347;&#263; tlenu - czyli m&#243;wi&#261;c wprost, &#380;e si&#281; dusimy i koniecznie musimy wzi&#261;&#263; du&#380;y haust powietrza. Efekt? Oddychamy za du&#380;o, wydmuchujemy dwutlenek w&#281;gla, tlenek azotu jest bezrobotny, w wyniku czego ani oskrzela ani naczynia krwiono&#347;ne nie otwieraj&#261; si&#281; wystarczaj&#261;co, wymiana gazowa nie jest wydajna i ostatecznie tlen tak nie zostaje dostarczony tam, gdzie trzeba. Wi&#281;c co robimy? Bierzemy wi&#281;kszy wdech. Ustami.</p><p>T&#281; dziur&#281; w systemie nale&#380;y za&#322;ata&#263;, w przeciwnym razie b&#281;dziemy ci&#261;gle si&#281; hiperwentylowa&#263;, nara&#380;a&#263; si&#281; na cz&#281;ste infekcje dr&#243;g oddechowych i wypracowanie wydolno&#347;ci b&#281;dzie nieco utrudnione. Spada te&#380; t&#281;tno, bo serce nie musi przepompowywa&#263; litr&#243;w przetlenionej krwi, kt&#243;ra bezradnie wozi tlen, nie oddaj&#261;c go tyle, ile by mog&#322;a kom&#243;rkom. Poza tym, wi&#281;ksza ilo&#347;&#263; tlenu we krwi dla m&#243;zgu jest sygna&#322;em wysi&#322;ku - a wi&#281;c i stresu. Wi&#281;cej dwutlenku w&#281;gla uspokaja r&#243;wnie&#380; nasz uk&#322;ad wsp&#243;&#322;czulny.</p><p>Okej, przechodzimy do sedna :) narz&#281;dzie tolerancji CO2, jakim jest test pauzy kontrolnej. Jest to test, kt&#243;ry ocenia, na jakim poziomie jeste&#347; w stanie tolerowa&#263; (lub nie) ilo&#347;&#263; dwutlenku w&#281;gla we krwi.</p><p>Test pauzy kontrolnej (PK)<br><strong>Jak j&#261; zmierzy&#263;?</strong></p><ul><li><p>Robisz normalny wdech nosem, normalny wydech nosem,</p></li><li><p>zatykasz nos i mierzysz czas <strong>do pierwszego wyra&#378;nego sygna&#322;u</strong> (skurcz przepony, ch&#281;&#263; prze&#322;kni&#281;cia &#347;liny lub pierwszy dyskomfort).</p></li><li><p>Po puszczeniu nosa Tw&#243;j oddech musi by&#263; spokojny &#8211; je&#347;li bierzesz gwa&#322;towny haust powietrza, znaczy, &#380;e mierzy&#322;e&#347; za d&#322;ugo. <br></p></li></ul><p>Uzyskany wynik mieszcz&#261;cy si&#281; w przedziale poni&#380;ej 20 sekund m&#243;wi o niskiej tolerancji na CO2, mi&#281;dzy 20 a 40 sekund tolerancj&#281; uznaje si&#281; za dobr&#261;, ale masz jeszcze rezerw&#281; wydolno&#347;ci. Pauza kontrolna powy&#380;ej 40 sekund to majstersztyk wydolno&#347;ci i tolerancji oznaczaj&#261;cy optymaln&#261; wymian&#281; gazow&#261;. <br>No i teraz zaczyna si&#281; w&#322;a&#347;ciwa zabawa - zmiana mechanizmu, poprzez regularne wystawianie si&#281; na brak dostawy tlenu i zwi&#281;kszanie przez to proporcji dwutlenku w&#281;gla. Brzmi absurdalnie, do momentu, kiedy zaczniesz to robi&#263; regularnie i zobaczysz pierwsze efekty. Internet jest bogaty w proste &#263;wiczenia z t&#322;umaczeniem wprost od autora ksi&#261;&#380;ki, polecam poszuka&#263;. Najprostszym przyk&#322;adem jest liczenie krok&#243;w podczas spaceru i zatykanie nosa (palcami) na 2, 3, 4 lub wi&#281;cej krok&#243;w. Na pocz&#261;tku mo&#380;e by&#263; ekstremalnie trudne. Bo po odetkaniu nosa wyst&#281;puje bardzo gwa&#322;towna potrzeba wzi&#281;cia d&#322;ugiego haustu powietrza. Ale jak to ze wszystkim bywa - praktyka czyni mistrza.</p><p class="button-wrapper" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/p/paradoks-tlenowy-dlaczego-potrzebujesz?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Share&quot;,&quot;action&quot;:null,&quot;class&quot;:null}" data-component-name="ButtonCreateButton"><a class="button primary" href="https://zapisanewciele.substack.com/p/paradoks-tlenowy-dlaczego-potrzebujesz?utm_source=substack&utm_medium=email&utm_content=share&action=share"><span>Share</span></a></p><p></p><p><em>To by&#322;a druga cz&#281;&#347;&#263; artyku&#322;u, zrozumienie fizjologii to pierwszy krok do przej&#281;cia ster&#243;w nad w&#322;asnym cia&#322;em. Prawo Bohra pokazuje, &#380;e biologia nie znosi dr&#243;g na skr&#243;ty &#8211; hausty powietrza brane ustami to tylko iluzja ratunku. Zach&#281;cam Ci&#281;: wykonaj dzi&#347; test pauzy kontrolnej i sprawd&#378;, gdzie na mapie wydolno&#347;ci si&#281; znajdujesz. Czy to 15 sekund pe&#322;nych walki, czy spokojne 40?</em></p><p><strong>To jednak dopiero po&#322;owa sukcesu. Skoro wiemy ju&#380;, co dzieje si&#281; we krwi, w kolejnej cz&#281;&#347;ci zajmiemy si&#281; tym, co jako terapeuta manualny widz&#281; codziennie: architektur&#261; oddechu. Wyjdziemy poza chemi&#281; i sprawdzimy, jak &#8220;mechanik&#8221; ocenia Tw&#243;j oddech. Przyjrzymy si&#281; przeponie nie tylko jako mi&#281;&#347;niowi, ale jako centrum dowodzenia, kt&#243;re potrafi &#8222;zhakowa&#263;&#8221; Tw&#243;j uk&#322;ad nerwowy (AUN). Opowiem o tym, jak anatomia &#322;&#261;czy si&#281; z neurologi&#261; i dlaczego Twoje cia&#322;o mo&#380;e wysy&#322;a&#263; sygna&#322;y stresu tylko dlatego, &#380;e Twoja mechanika oddechu utkn&#281;&#322;a w martwym punkcie. Subskrybuj, aby pozna&#263; te kluczowe po&#322;&#261;czenia i nie przegapi&#263; kolejnego wpisu!</strong></p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Oddech. Automatyczny proces czy potężne narzędzie, które pozwoli Ci odzyskać kontrolę nad stresem?]]></title><description><![CDATA[Pierwszy oddech otwiera nasz&#261; przygod&#281; z &#380;yciem, ostatni &#8211; spokojnie zamyka za nami drzwi.]]></description><link>https://zapisanewciele.substack.com/p/oddech-automatyczny-proces-czy-potezne</link><guid isPermaLink="false">https://zapisanewciele.substack.com/p/oddech-automatyczny-proces-czy-potezne</guid><dc:creator><![CDATA[Paulina]]></dc:creator><pubDate>Wed, 04 Feb 2026 18:58:27 GMT</pubDate><content:encoded><![CDATA[<p><strong>Pierwszy oddech otwiera nasz&#261; przygod&#281; z &#380;yciem, ostatni &#8211; spokojnie zamyka za nami drzwi. Cho&#263; czynno&#347;&#263; t&#281; wykonujemy to kilkana&#347;cie razy na minut&#281;, rzadko zauwa&#380;amy, &#380;e spos&#243;b, w jaki nabieramy powietrza, jest bezpo&#347;rednim &#322;&#261;cznikiem mi&#281;dzy naszym umys&#322;em a cia&#322;em. W &#347;wiecie zdominowanym przez cyfrowy stres i pogo&#324; za dopamin&#261;, &#347;wiadomy oddech staje si&#281; nasz&#261; najskuteczniejsz&#261; tarcz&#261;. Dowiedz si&#281;, dlaczego pulmonologia wcale nie musi by&#263; nudna i jak prosta zmiana rytmu wydechu mo&#380;e przeprogramowa&#263; Tw&#243;j uk&#322;ad nerwowy na spok&#243;j.</strong></p><p>Oddech rozpoczyna nasz&#261; przygod&#281; z &#380;yciem i ten sam oddech je ko&#324;czy. Pierwszy rozpr&#281;&#380;a nam bole&#347;nie p&#322;uca a drugi spokojnie zamyka za nami drzwi.</p><p>Ma&#322;o kt&#243;ry temat jest tak skrajnie r&#243;&#380;ny, w zale&#380;no&#347;ci od obszaru, kt&#243;rego dotyka. W ubieg&#322;ym wieku sanatoria lecz&#261;ce gru&#378;lic&#281; p&#322;uc i inne choroby uk&#322;adu oddechowego &#347;wi&#281;ci&#322;y triumfy, obecnie trudno znale&#378;&#263; o&#347;rodek, w kt&#243;rym mo&#380;na nieco podkurowa&#263; swoje p&#322;uca. B&#281;d&#261;c studentk&#261; uwa&#380;a&#322;am pulmonologi&#281; za najnudniejszy temat zaj&#281;&#263;, zaraz obok statystyki i ekonomii. W ostatniej pracy w Polsce r&#243;wnie&#380; dzia&#322; pulmonologii by&#322; tym, kt&#243;rego unika&#322;am, jak diabe&#322; &#347;wi&#281;conej wody. Pacjenci tego&#380; oddzia&#322;u jawili mi si&#281;, jako chodz&#261;ce &#8222;&#347;miertki&#8221;. Swoj&#261; postaw&#261; prezentowali bardzo ma&#322;o &#380;ycia, ka&#380;dy najmniejszy wysi&#322;ek kosztowa&#322; ich dos&#322;ownie walk&#281; o oddech. Najwi&#281;ksza pandemia XXI wieku r&#243;wnie&#380; dotkn&#281;&#322;a p&#322;uc, a obrazy z tym powi&#261;zane, to respiratory, brak smaku i jeszcze bardziej &#8222;&#380;ywe trupy&#8221; na rehabilitacji.</p><p>Po drugiej stronie stoj&#261; przer&#243;&#380;ne techniki oddechowe, najpopularniejsza to Pranayama yoga a z aktualnych to hiperwentylacja metod&#261; Wima Hofa, prowadz&#261;ca do odmiennych stan&#243;w &#347;wiadomo&#347;ci. O ile z Wimem Hofem nigdy si&#281; nie polubi&#322;am, du&#380;e wra&#380;enie wywar&#322;a na mnie metoda Butejki, kt&#243;r&#261; rozpropagowa&#322; Patrick McKeown ksi&#261;&#380;k&#261; &#8222;<a href="https://lubimyczytac.pl/ksiazka/4812769/tlenowa-przewaga-trenuj-efektywnie-popraw-wydolnosc-wzmocnij-zdrowie">Tlenowa przewaga</a>&#8221;, kt&#243;r&#261; z tego miejsca mog&#281; szczerze poleci&#263;. Ksi&#261;&#380;ka, kt&#243;ra lepiej mi wyt&#322;umaczy&#322;a wymian&#281; gazow&#261; zachodz&#261;c&#261; podczas oddychania, ni&#380; zaj&#281;cia z fizjologii cz&#322;owieka z pulmonologi&#261; razem wzi&#281;te. Ksi&#261;&#380;ka, w kt&#243;rej zawarta wiedza poprawi&#322;a moj&#261; wydolno&#347;&#263; du&#380;o lepiej, ni&#380; kilometrogodziny wysiedziane na trena&#380;erze ogl&#261;daj&#261;c seriale przed czasami Zwifta i Netflixa. (Zalukaj i te sprawy ;-) ).</p><h4>Troch&#281; fizjologii&#8230;</h4><p>Oddychanie jest to proces, kt&#243;ry cz&#281;&#347;ciowo mo&#380;emy kontrolowa&#263;, jednak wi&#281;kszo&#347;&#263; wymiany gazowej ma miejsce w trybie automatycznym. M&#243;zg to taki narz&#261;d, kt&#243;ry lubi optymalizowa&#263; wydatki energetyczne, wi&#281;c gdzie tylko mo&#380;e, pcha automatyzacj&#281; proces&#243;w. Wypisz, wymaluj porz&#261;dna ksi&#281;gowa! Dzi&#281;ki czemu nie musimy traci&#263; wi&#281;cej energii na oddychanie, ale te&#380; nie zauwa&#380;amy, na poziomym &#347;wiadomie, jakie mamy reakcje i odruchy na r&#243;&#380;ne sytuacje, kt&#243;re si&#281; nam przydarzaj&#261;. Nie zauwa&#380;amy, jak oddech uspokaja si&#281;, gdy czytamy ksi&#261;&#380;k&#281;, jak si&#281; sp&#322;yca, gdy jeste&#347;my zestresowani albo jak go wstrzymujemy oczekuj&#261;c na wyraz niezadowolenia szefa/rodzica/nauczyciela. Dobitnie czujemy wykonany wysi&#322;ek, gdy gonimy poranny autobus, ale te&#380; zauwa&#380;amy post&#281;py w treningu, gdy ju&#380; nie potrzebujemy &#322;apczywie &#322;apa&#263; powietrza tak bardzo, jak to mia&#322;o miejsce przed kilkoma tygodniami. B&#281;d&#261;c wysoko w g&#243;rach czujemy, &#380;e trudniej nasyci&#263; p&#322;uca tlenem, mimo i&#380; wysi&#322;ek jest sta&#322;y. Podczas szlochu klatka piersiowa drga i wylewa emocje. Podczas &#347;miechu dostajemy skurczu przepony. W czasie ataku alergii czujemy, jak oskrzela si&#281; zaciskaj&#261;, uniemo&#380;liwiaj&#261;c dostawaniu si&#281; alergenu do p&#322;uc aby zapobiec dalszemu uszkadzaniu tkanek - paradoksalnie doprowadzaj&#261;c do niedotlenienia m&#243;zgu.</p><p><code>Oddech jest bardziej obecny w naszym &#380;yciu, ni&#380; nam si&#281; wydaje.</code></p><p>W tym artykule chc&#281; przyjrze&#263; si&#281; temu, co dotyczy ka&#380;dego z nas, bo &#380;yjemy w aktualnych czasach, pe&#322;nych przebod&#378;cowania, stresu i kiepskiej jako&#347;ci powietrza.</p><p>Nie chodzi o pojemno&#347;&#263; p&#322;uc, chodzi o <strong>&#347;wiadome budowanie odporno&#347;ci przeciw wszechobecnemu stresowi</strong>. Sam stres nie jest niczym z&#322;ym, to on sprawia, &#380;e uczymy si&#281; czego&#347; nowego, sprawia te&#380;, &#380;e nie osiadamy na laurach i uczymy si&#281; przewidywa&#263;. Problem tkwi w tym, &#380;e w przesz&#322;o&#347;ci od przewidzenia pewnych szlak&#243;w migracji zwierz&#261;t zale&#380;a&#322;o nasze przetrwanie a aktualnie nasz dobrobyt zale&#380;y od wykr&#281;cenia cyferek w pracy. Wsz&#281;dobylski dobrobyt w postaci jedzenia na p&#243;&#322;kach, ubra&#324; i ciep&#322;ego domu ju&#380; nie dzia&#322;a na nas w &#380;aden spos&#243;b motywuj&#261;co. Natomiast terminy, dedlajny czy opinie w google reviews ju&#380; tak. Zatar&#322;y si&#281; ju&#380; biologicznie r&#243;&#380;nice mi&#281;dzy prac&#261; a odpoczynkiem, bo przed laty odpoczynek by&#322; po upolowaniu jedzenia a teraz gonimy dopamin&#281; w mediach spo&#322;eczno&#347;ciowych.</p><p>Dopamina to nie hormon szcz&#281;&#347;cia, jak to si&#281; nam to w mediach przedstawia. Z biologicznego punktu widzenia dopamina nie odpowiada za samo odczuwanie przyjemno&#347;ci (tym zajmuj&#261; si&#281; endorfiny i kannabinoidy), ale za <strong>motywacj&#281;, nap&#281;d i przewidywanie nagrody</strong>.<strong> </strong>Czyli scrolluj&#261;c bez ko&#324;ca kolorowe obrazki, &#347;mieszne filmiki - OCZEKUJEMY, &#380;e sp&#322;ynie na nas b&#322;oga przyjemno&#347;&#263;. Dopamina to obietnica nagrody. Nagroda kojarzy si&#281; nam z czym&#347; przyjemnym, przeciwwag&#261; do stresu w pracy. Ale elektroniczna dopamina niestety jest niczym zap&#281;tlona piosenka. W pewnym momencie zaczyna wkurza&#263;.</p><p>W stresie dzia&#322;a w przewadze nasz uk&#322;ad sympatyczny, kt&#243;ry pogarsza nasz&#261; regeneracj&#281;, ci&#261;gle bije na alarm a mi&#281;&#347;nie zaczynaj&#261; przypomina&#263; pancerz Husarii - s&#261; twarde, nieust&#281;pliwe i gotowe do walki, ale wiecznie napi&#281;te uniemo&#380;liwiaj&#261; regeneracj&#281;. </p><p>Na szcz&#281;&#347;cie, tu ca&#322;y na bia&#322;o wchodzi ODDECH, jako pot&#281;&#380;ne narz&#281;dzie, s&#322;u&#380;&#261;ce do regulacji uk&#322;adu nerwowego. P&#322;ytki, szybki oddech jest sam w sobie informacj&#261; o zagro&#380;eniu / robocie do zrobienia. Jego przeciwie&#324;stwiem jest d&#322;ugi, spokojny oddech, dok&#322;adnie taki, jaki mamy podczas &#347;wiadomego leniuchowania.</p><p>Brzmi trywialnie, ale polecam sprawdzi&#263;. Nale&#380;y pami&#281;ta&#263;, &#380;e z oddechem jest jak z treningiem, nie jak z tabletk&#261; - efekty nie s&#261; widoczne od razu. Bo uwa&#380;ne oddychanie wymaga naszej obecno&#347;ci i skupienia na tej czynno&#347;ci, co ju&#380; samo w sobie jest dystraktorem od czynnik&#243;w stresogennych.</p><h4>Jaki oddech jest najlepszy?</h4><p>Zgodnie z najnowszymi badaniami -taki, kiedy wydech jest d&#322;u&#380;szy od wdechu. <strong>Najpopularniejsze ratio to 4 sekundy wdechu i 6 sekund wydechu</strong>. Pomi&#281;dzy wdechem a wydechem mile widziana jest kr&#243;tka pauza 1-2 sekundowa.</p><p>Dla os&#243;b zdeterminowanych - mog&#281; poleci&#263; tzw. <strong>oddech pude&#322;kowy</strong>. Nazwa pochodzi od tego, &#380;e w ka&#380;dej fazie oddechu rysujemy niejako &#347;cian&#281; pude&#322;ka. Ka&#380;da &#347;ciana &#8222;trwa&#8221; 4 sekundy. Ka&#380;da faza, czyli wdech - 4 sekundy, pauza - 4 sekundy, wydech - 4 sekundy i pauza (najtrudniejsza faza) r&#243;wnie&#380; 4 sekundy. I tak kilka, kilkana&#347;cie minut.</p><p><code>instrukcja oddechu pude&#322;kowego:</code></p><ul><li><p><code>wdech 4 sekundy</code></p></li><li><p><code>pauza 4 sekundy (wstrzymanie oddechu)</code></p></li><li><p><code>wydech 4 sekundy</code></p></li><li><p><code>pauza 4 sekundy (wstrzymanie na bezdechu)</code></p></li></ul><p>Osobi&#347;cie polecam zacz&#261;&#263; od 4-6 minutowej sesji uwa&#380;no&#347;ci oddechowej, lub nawet kr&#243;tszej, ale kilka razy w ci&#261;gu dnia. Z czasem nale&#380;y wyd&#322;u&#380;a&#263; sesje, poniewa&#380; wraz z praktyk&#261; p&#322;ynno&#347;&#263; oddechu jest bardziej skuteczna dla uspokojenia uk&#322;adu nerwowego. Mam na my&#347;li bezdech, kt&#243;ry nie dla ka&#380;dego jest &#322;atwy, wr&#281;cz cz&#281;sto podnosi uczucie paniki. Ale i to si&#281; da wytrenowa&#263;. Techniki to tylko narz&#281;dzia, ale zrozumienie dlaczego one dzia&#322;aj&#261;, zmienia wszystko. Czy wiesz, dlaczego bezdech &#8211; kt&#243;ry naturalnie budzi w nas l&#281;k &#8211; mo&#380;e sta&#263; si&#281; Twoim najsilniejszym sojusznikiem w regeneracji? W nast&#281;pnym artykule wejdziemy g&#322;&#281;biej w fascynuj&#261;cy &#347;wiat fizjologii, kt&#243;rego nie nauczyli nas w szkole. Odkryjemy, jak Twoje p&#322;uca rozmawiaj&#261; z m&#243;zgiem i jak t&#281; rozmow&#281; przej&#261;&#263;.</p><p>Je&#347;li uwa&#380;asz ten artyku&#322; za przydatny, nie chcesz przegapi&#263; nast&#281;pnego wpisu - subskrybuj mnie :) B&#281;dzie mi te&#380; mi&#322;o, je&#347;li podzielisz si&#281; z tym wpisem z kim&#347;, kogo cenisz!</p>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[sportowa cecha, którą warto w sobie wyrobić]]></title><description><![CDATA[czyli jak regeneracja i konsekwencja mo&#380;e poprawi&#263; jako&#347;&#263; &#380;ycia]]></description><link>https://zapisanewciele.substack.com/p/sportowa-cecha-ktora-warto-w-sobie</link><guid isPermaLink="false">https://zapisanewciele.substack.com/p/sportowa-cecha-ktora-warto-w-sobie</guid><dc:creator><![CDATA[Paulina]]></dc:creator><pubDate>Tue, 27 Jan 2026 07:41:18 GMT</pubDate><enclosure url="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!O_TM!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5e8f95ff-d6d4-4636-941a-930694d5c7e4_1536x2048.jpeg" length="0" type="image/jpeg"/><content:encoded><![CDATA[<p>s&#322;uchaj&#261;c podcastu, us&#322;ysza&#322;am s&#322;owa, przy kt&#243;rych si&#281; zatrzyma&#322;am a moje my&#347;li dostawszy now&#261; po&#380;ywk&#281;, rozhula&#322;y si&#281; niczym wiatr w szczerym polu.</p><blockquote><p>sportowiec rozpoczyna przygotowania do nast&#281;pnego startu zaczyna w momencie zako&#324;czenia aktualnego meczu. Nie 15 minut przed meczem. Jego wybory, zachowania, rutyny i regeneracja, to wszystko to s&#261; przygotowania.</p></blockquote><p>trudno si&#281; z tym nie zgodzi&#263;. Ale m&#243;zg lubi by&#263; sceptyczny i powie &#8222;ale ja nie jestem sportowcem&#8221; albo &#380;arty w stylu rubasznego wujaszka przy stole &#8222;a, to ja po pracy b&#281;d&#281; teraz tylko le&#380;a&#322; i pachnia&#322;, he he&#8221;.</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Thanks for reading Paulina! Subscribe for free to receive new posts and support my work.</p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div><div class="captioned-image-container"><figure><a class="image-link image2 is-viewable-img" target="_blank" href="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!O_TM!,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5e8f95ff-d6d4-4636-941a-930694d5c7e4_1536x2048.jpeg" data-component-name="Image2ToDOM"><div class="image2-inset"><picture><source type="image/webp" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!O_TM!,w_424,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5e8f95ff-d6d4-4636-941a-930694d5c7e4_1536x2048.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!O_TM!,w_848,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5e8f95ff-d6d4-4636-941a-930694d5c7e4_1536x2048.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!O_TM!,w_1272,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5e8f95ff-d6d4-4636-941a-930694d5c7e4_1536x2048.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!O_TM!,w_1456,c_limit,f_webp,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5e8f95ff-d6d4-4636-941a-930694d5c7e4_1536x2048.jpeg 1456w" sizes="100vw"><img src="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!O_TM!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5e8f95ff-d6d4-4636-941a-930694d5c7e4_1536x2048.jpeg" width="1456" height="1941" data-attrs="{&quot;src&quot;:&quot;https://substack-post-media.s3.amazonaws.com/public/images/5e8f95ff-d6d4-4636-941a-930694d5c7e4_1536x2048.jpeg&quot;,&quot;srcNoWatermark&quot;:null,&quot;fullscreen&quot;:null,&quot;imageSize&quot;:null,&quot;height&quot;:1941,&quot;width&quot;:1456,&quot;resizeWidth&quot;:null,&quot;bytes&quot;:500156,&quot;alt&quot;:null,&quot;title&quot;:null,&quot;type&quot;:&quot;image/jpeg&quot;,&quot;href&quot;:null,&quot;belowTheFold&quot;:false,&quot;topImage&quot;:true,&quot;internalRedirect&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/i/185936498?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5e8f95ff-d6d4-4636-941a-930694d5c7e4_1536x2048.jpeg&quot;,&quot;isProcessing&quot;:false,&quot;align&quot;:null,&quot;offset&quot;:false}" class="sizing-normal" alt="" srcset="https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!O_TM!,w_424,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5e8f95ff-d6d4-4636-941a-930694d5c7e4_1536x2048.jpeg 424w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!O_TM!,w_848,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5e8f95ff-d6d4-4636-941a-930694d5c7e4_1536x2048.jpeg 848w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!O_TM!,w_1272,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5e8f95ff-d6d4-4636-941a-930694d5c7e4_1536x2048.jpeg 1272w, https://substackcdn.com/image/fetch/$s_!O_TM!,w_1456,c_limit,f_auto,q_auto:good,fl_progressive:steep/https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F5e8f95ff-d6d4-4636-941a-930694d5c7e4_1536x2048.jpeg 1456w" sizes="100vw" fetchpriority="high"></picture><div class="image-link-expand"><div class="pencraft pc-display-flex pc-gap-8 pc-reset"><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container restack-image"><svg role="img" width="20" height="20" viewBox="0 0 20 20" fill="none" stroke-width="1.5" stroke="var(--color-fg-primary)" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg"><g><title></title><path d="M2.53001 7.81595C3.49179 4.73911 6.43281 2.5 9.91173 2.5C13.1684 2.5 15.9537 4.46214 17.0852 7.23684L17.6179 8.67647M17.6179 8.67647L18.5002 4.26471M17.6179 8.67647L13.6473 6.91176M17.4995 12.1841C16.5378 15.2609 13.5967 17.5 10.1178 17.5C6.86118 17.5 4.07589 15.5379 2.94432 12.7632L2.41165 11.3235M2.41165 11.3235L1.5293 15.7353M2.41165 11.3235L6.38224 13.0882"></path></g></svg></button><button tabindex="0" type="button" class="pencraft pc-reset pencraft icon-container view-image"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="20" height="20" viewBox="0 0 24 24" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round" class="lucide lucide-maximize2 lucide-maximize-2"><polyline points="15 3 21 3 21 9"></polyline><polyline points="9 21 3 21 3 15"></polyline><line x1="21" x2="14" y1="3" y2="10"></line><line x1="3" x2="10" y1="21" y2="14"></line></svg></button></div></div></div></a></figure></div><p>Czy aby na pewno?</p><p>Jeste&#347; pewny, &#380;e robi&#261;c to, co laikom wydaje si&#281; by&#263; przyjemno&#347;ci&#261; (k&#261;piel w wannie z lodem, g&#322;&#281;boki i bolesny masa&#380;, jedzenie tylko tego, co wspomo&#380;e regeneracj&#281; a nie tam &#380;aden burger &#8222;bo spali&#322;em tyle kalorii, &#380;e mog&#281; sobie pozwoli&#263;&#8221;) ni&#261; naprawd&#281; jest? Jeste&#347; pewny, &#380;e starczy&#322;oby Ci samozaparcia do bezlitosnej konsekwencji w dzia&#322;aniu i to w wierze, &#380;e to, co robisz, to dla poprawienia wydolno&#347;ci i wytrzyma&#322;o&#347;ci Twojego cia&#322;a?</p><p>To kiedy ostatnio trenowa&#322;e&#347; bez przerwy 11 miesi&#281;cy? Bo tyle trwa sezon sportowca. Oh, wait&#8230; my te&#380; mamy z grubsza miesi&#261;c urlopu w roku!</p><p>Niekt&#243;rzy kochaj&#261; swoj&#261; robot&#281; i grzebanie w tabelkach, trening na si&#322;owni, uczenie dzieci, prac&#281; na kasie a dla innych to b&#281;dzie zmora.</p><blockquote><p>Dlaczego uwa&#380;amy, &#380;e regeneracja, konsekwencja i &#380;elazna rutyna przypisana jest tylko sportowcom? Czym si&#281; r&#243;&#380;ni b&#243;l przeci&#261;&#380;onego barku siatkarza a czym lakiernika samochodowego? Jeden i drugi zarabia na &#380;ycie prac&#261;.</p></blockquote><p>Uwa&#380;amy, &#380;e szeroko pojmowane dbanie o siebie, przypisane jest specyficznym grupom, ale nie nam, szarym ludziom. Dzi&#281;ki temu specjali&#347;ci ochrony zdrowia maj&#261; pe&#322;ne r&#281;ce roboty, bo takich jak Ty s&#261; miliony :)</p><p>Dzisiaj, pierwszych dw&#243;ch pacjent&#243;w przynios&#322;o mi opisy rezonansu magnetycznego. Jeden i drugi zrezygnowany a ja jeszcze bardziej, bo wykorzysta&#322;am wszelkie mo&#380;liwo&#347;ci, jakimi dysponuj&#281; a t&#322;umaczenie po raz 76-ty w samym tylko tym tygodniu, &#380;e b&#243;l nie jest przypadkowy i przyszed&#322; nagle, tylko pacjenci pracowali na niego ostatnie co najmniej 15 lat?</p><p>Nie wiem, dlaczego akurat teraz b&#243;l si&#281; pojawi&#322;, a nie 5 lat temu. Nie wiem, dlaczego akurat w lewym barku, skoro jeste&#347; prawor&#281;czny. Nie wiem, co jeszcze opr&#243;cz tego, co Ci powiedzia&#322;am (&#263;wiczenia, dieta, zmiana pewnych nawyk&#243;w ruchowych), a czego nie robisz, bo praca, rodzina i dom mo&#380;e Ci pom&#243;c, bo i tak wiem, &#380;e sko&#324;czysz za zastrzyku dostawowym a potem na operacji, marnuj&#261;c m&#243;j czas. Tak, czasem wylewa si&#281; ze mnie gorycz, bo pacjent&#243;w diament&#243;w, kt&#243;rzy naprawd&#281; pr&#243;buj&#261; robi&#263; to, co im podpowiem, kierowani ciekawo&#347;ci&#261; oraz realnym pragnieniem uwolnieniem si&#281; od dolegliwo&#347;ci odk&#261;d pracuj&#281; (a pracuj&#281; ju&#380; 15 lat) by&#322;o w moim &#380;yciu &#8230; dw&#243;ch, mo&#380;e trzech, z czego z oczywistych wzgl&#281;d&#243;w pami&#281;tam ostatniego, naj&#347;wie&#380;szego. By&#322;am, wci&#261;&#380; jestem! pod wra&#380;eniem efekt&#243;w, jakie pacjent osi&#261;gn&#261;&#322;. Ja zrobi&#322;am 2% pracy, mo&#380;e nawet 0,002% w skali czasu tygodniowego a pozosta&#322;e 98% zrobi&#322; on! Zmieni&#322; nawyki &#380;ywieniowe (przyszed&#322; z dziwnym b&#243;lem gard&#322;a, sko&#324;czy&#322;o si&#281; na pracy manualnej przy refluksie oraz edukacji pacjenta, cierpliwego t&#322;umaczenia zale&#380;no&#347;ci), pacjent regularnie wykonywa&#322; relaksacj&#281; przepony i&#8230; m&#243;g&#322; odstawi&#263; leki, a robione badanie kontrolne (gastroskopia) wykaza&#322;o brak stanu zapalnego. Tylko dlatego, &#380;e to, co mieli&#322;am ustami, trafi&#322;o na zy&#380;ny grunt. Takie sytuacje s&#261; niczym wiatr w &#380;agle w kierunku, w kt&#243;rym chcemy p&#322;yn&#261;&#263; a nie ten upierdliwy wmord&#281;wiatr wiecznie zm&#281;czonych &#380;yciem pacjent&#243;w, niby zmartwionych swoim b&#243;lem, ale bez ch&#281;ci, &#380;eby co&#347; spr&#243;bowa&#263;.</p><p>Jestem cz&#322;owiekiem. Wracam do domu o 21. Nie mam ochoty o takiej godzinie na nic, poza prysznicem, ksi&#261;&#380;k&#261; albo p&#243;j&#347;ciem spa&#263;. Czasem tak robi&#281;. A czasem my&#347;l&#281; sobie, &#380;e nie chc&#281; bra&#263; przyk&#322;adu z moich pacjent&#243;w i zaciskam z&#281;by i szoruj&#281; pod&#322;og&#281; podczas &#263;wicze&#324;, kt&#243;re wierz&#261;, &#380;e s&#322;u&#380;&#261; mojemu cia&#322;u.</p><p>Ciekawo&#347;&#263;.</p><p>Ci&#261;g&#322;a nauka.</p><p>Pr&#243;bowanie i wnioski.</p><p>i tak dalej.</p><p>To jest recepta na zdrowie.</p><p>__</p><p>Je&#347;li spodoba&#322;o Ci si&#281; to, co przeczyta&#322;*&#347;, podziel si&#281; z innymi. </p><p>Aby nie przegapi&#263; dalszych wpis&#243;w - zasubskrybuj mnie :)</p><div class="subscription-widget-wrap-editor" data-attrs="{&quot;url&quot;:&quot;https://zapisanewciele.substack.com/subscribe?&quot;,&quot;text&quot;:&quot;Subscribe&quot;,&quot;language&quot;:&quot;en&quot;}" data-component-name="SubscribeWidgetToDOM"><div class="subscription-widget show-subscribe"><div class="preamble"><p class="cta-caption">Thanks for reading Paulina! Subscribe for free to receive new posts and support my work.</p></div><form class="subscription-widget-subscribe"><input type="email" class="email-input" name="email" placeholder="Type your email&#8230;" tabindex="-1"><input type="submit" class="button primary" value="Subscribe"><div class="fake-input-wrapper"><div class="fake-input"></div><div class="fake-button"></div></div></form></div></div>]]></content:encoded></item><item><title><![CDATA[Rutyna czy nowości?]]></title><description><![CDATA[walka tytan&#243;w w codziennym &#380;yciu]]></description><link>https://zapisanewciele.substack.com/p/rutyna-czy-nowosci</link><guid isPermaLink="false">https://zapisanewciele.substack.com/p/rutyna-czy-nowosci</guid><dc:creator><![CDATA[Paulina]]></dc:creator><pubDate>Sun, 25 Jan 2026 10:19:31 GMT</pubDate><content:encoded><![CDATA[<p><strong>walka tytan&#243;w w codziennym &#380;yciu</strong></p><p></p><p>Zastan&#243;wmy si&#281;, czym jest dla nas rutyna a czym wychodzenie ze strefy komfortu? Czy da si&#281; w og&#243;le pogodzi&#263; te dwie sfery psychiczne? A mo&#380;e trzeba z kt&#243;rej&#347; zrezygnowa&#263;? A mo&#380;e da si&#281; wycisn&#261;&#263; jeszcze wi&#281;cej korzy&#347;ci?</p><p></p><p>Jak zwykle, wi&#281;kszo&#347;&#263; ludzi nie zastanawia si&#281; nad tym, po co robi co&#347; rutynowo. Z pomini&#281;ciem odruchowych zachowa&#324;, kt&#243;re po prostu maj&#261; nam oszcz&#281;dza&#263; paliwo dla m&#243;zgu, ma&#322;o kto, ma tak&#261; &#347;wiadom&#261; rutyn&#281;, kt&#243;r&#261; powtarza codziennie w okre&#347;lonym celu. Najprostszym przyk&#322;adem tu b&#281;dzie kawa z ciastkiem, bardzo popularne po&#322;&#261;czenie, daj&#261;ce nam chwil&#281; przerwy oraz &#8222;nagrod&#281;&#8221; kt&#243;r&#261; jest odczuwana przyjemno&#347;&#263; z po&#322;&#261;czenia kawy z czym&#347; s&#322;odkim.</p><p></p><p><strong>Czym faktycznie jest rutyna?</strong></p><p></p><p>Rutyn&#261; mo&#380;emy nazwa&#263; zachowanie, kt&#243;re robimy z pewn&#261; &#347;wiadomo&#347;ci&#261;, aby uzyska&#263; &#8222;kotwic&#281;&#8221;, kt&#243;ra nam daje zna&#263;, &#380;e wszystko jest dobrze. &#379;e mamy przestrze&#324; na zrobienie czego&#347;, co daje nam poczucie bezpiecze&#324;stwa. Tak, powtarzalno&#347;&#263; pewnych zachowa&#324; daje nam poczucie bezpiecze&#324;stwa. Mo&#380;e to by&#263; kawa, medytacja, spacer z psem o poranku (zobowi&#261;zanie + rutyna), przygotowanie posi&#322;ku, journaling.</p><p></p><p><strong>Czym jest wyj&#347;cie ze strefy komfortu?</strong></p><p></p><p>Gdy nast&#261;pi&#322; wysyp ko&#322;cz&#243;w &#380;yciowych, to powtarzali oni jak katarynka, &#380;e aby p&#243;j&#347;&#263; do przodu, trzeba wyj&#347;&#263; ze strefy komfortu. Odmieniali to przez wszystkie przypadki a has&#322;o to wyskakiwa&#322;o z lod&#243;wki otwieranej o 3 w nocy, &#380;eby bezlito&#347;nie pokaza&#263; Ci, jak bardzo nic nie robisz ze swoim &#380;yciem, wp&#281;dzaj&#261;c w poczucie winy.</p><blockquote><p>wyj&#347;cie ze strefy komfortu <em>nie powinno by&#263; narz&#281;dziem do samobiczowania si&#281; a do rozwoju</em> czy te&#380; nauki</p></blockquote><p>C&#243;&#380;, z perspektywy czasu wiem, &#380;e mieli oni racj&#281;, ale prawd&#261; jest, &#380;e wyj&#347;cie ze strefy komfortu <em>nie powinno by&#263; narz&#281;dziem do samobiczowania si&#281; a do rozwoju</em> czy te&#380; nauki.</p><p>&#379;eby nauczy&#263; si&#281; pisa&#263;, musisz przej&#347;&#263; przez proces uczenia si&#281; niewygodnego trzymania pi&#243;ra i na dodatek maksymalnie trzeba si&#281; skupia&#263; na wykonywanym zadaniu. Wyj&#347;cie ze strefy komfortu nieod&#322;&#261;cznie idzie w parze z powt&#243;rk&#261; nieznanych do tej pory zachowa&#324; do momentu, gdy uzyskamy zadowalaj&#261;c&#261; p&#322;ynno&#347;&#263;, maksymalizacj&#281; wydatkowanej energii (= staje si&#281; to niskoenergetyczne dla m&#243;zgu) oraz przestanie to dla nas by&#263; niekomfortowe.</p><p>Problem ze stref&#261; komfortu mo&#380;e le&#380;e&#263; w tym, &#380;e zadanie, jakie przed nami stoi, mo&#380;e wydawa&#263; si&#281; dla m&#243;zgu bardzo trudne a wyniki b&#281;d&#261; niewsp&#243;&#322;mierne do uzyskanych efekt&#243;w. Je&#347;li sprawa w 100% zale&#380;y od nas, cz&#281;sto stajemy si&#281; ofiarami prokrastynacji. Natomiast je&#347;li &#380;ycie zmusza nas do robienia czego&#347; nowego, dzia&#322;amy pod wielk&#261; presj&#261;, wracamy do domu ekstremalnie zm&#281;czeni przez pierwsze dni/tygodnie, a&#380; nowe &#347;rodowisko stanie si&#281; dla nas naturalne.</p><p></p><p><strong>Co daje nam rutyna a co wyj&#347;cie ze strefy komfortu?</strong></p><p></p><p>Dzi&#281;ki wyj&#347;ciu ze strefy komfortu wystarczaj&#261;c&#261; ilo&#347;&#263; razy, uzyskujemy rutyn&#281; w dzia&#322;aniu, nowe umiej&#281;tno&#347;ci umys&#322;owe, by&#263; mo&#380;e manualne. Nie ka&#380;de wyj&#347;cie ze strefy komfortu zako&#324;czy si&#281; rutyn&#261;, ale ka&#380;de takie wyj&#347;cie prowadzi do mistrzowskiego opanowania rutynowych zachowa&#324;.</p><p></p><p><strong>A mo&#380;e by tak zrezygnowa&#263; z czego&#347;?</strong></p><p></p><p>Nie b&#281;dzie niespodziank&#261;, &#380;e powiem, &#380;e nie ;-) Ka&#380;de z nich jest narz&#281;dziem poznania siebie, zbudowania pewnych nawyk&#243;w czy &#347;wiadome korzystanie z tych narz&#281;dzi.</p><p>Potrzebujesz si&#281; ugruntowa&#263;? Wrzucasz swoje rutynowe zachowanie.</p><p>Potrzebujesz si&#281; czego&#347; nauczy&#263;? Wiesz, &#380;e najpierw b&#281;dzie niewygodnie, ale przy odpowiedniej dawce konsekwencji oraz ciekawo&#347;ci, zbudujesz nowy nawyk.</p><p>__</p><p>Je&#347;li spodoba&#322;o Ci si&#281; to, co przeczyta&#322;*&#347;, podziel si&#281; z innymi.</p><p>Aby nie przegapi&#263; dalszych wpis&#243;w - zasubskrybuj mnie :)</p>]]></content:encoded></item></channel></rss>